Hameera Muhammed

Muhammed Khashman, Turkian errefuxiatua den negozio gizona, 45 urte, arrebak adoptatu zuen alabari buruz.

Hameera 1982an jaio zen, bere aita auto istripuan hil eta hiru hilabetera. Amak zailtasunak zituen lau seme-alabek sortzen zituzten gastuei bere kabuz aurre egiteko. Nire arreba Hameeraren amaren laguna zen, eta haurra adoptatu eta Kobanen bere zortzi seme-alabekin batera hezitzeko eskaini zuen bere burua. Hameera umore oneko pertsona alaia zen, eta 18 urte bete zituenean Kobaneko taxi-gidari batekin ezkondu zen.

Orain dela bi urte Hameerak seme gazteena erditzen zuen bitartean, frankotiratzaile batek bere senarra hil zuen Alepora bidaiatzen ari zen bitartean. Siriako armadak errebeldeen kontra Alepon izan zuen gatazka latzaren ondorioz, Hameerak hiru egun behar izan zituen bere senarraren gorpua berreskuratu ahal izateko. Hameerak zailtasunak izan zituen bere bost seme-alaben gastuei aurre egiteko. Egunero bere senarrak zuen behi baten esnekiak saltzen zituen, eta horretaz gain, gurasoek ematen zizkioten diru-laguntzak baino ez zituen. Aitaginarrebak bere etxeko gela bat eskaini zien baina Hameerak ez zuen bere etxea utzi nahi izan. Hainbat liskarren ostean, aitaginarrebak bere bost seme-alabak etxera eraman zituen eta Hameerak bere gurasoen etxera joan behar izan zuen bizitzera.

Seme-alabak galtzea mingarria izan zen Hameerarentzat. Semerik gazteena ikusi nahi zuen bularra eman ahal izateko baina aitaginarrebak ez zion uzten. Hameeraren ama liskarra konpontzen ahalegindu zen, baina ez zuen lortu. Seme-alabekin batzeko zuen desiraren ondorioz Hameerak depresioa pairatu zuen. Iragan irailean ISIS eta Kobaneko borrokalarien arteko gatazka areagotu zenean, Hameeraren familiak Turkiarako muga zeharkatu zuen, beste milaka familiek bezala. Izua eta beldurraren ondorioz, Hameeraren amak ez zuen aukerarik izan bere bederatzi seme-alabek berarekin alde egin ote zuten egiaztatzeko. ISISeko soldaduei aurre egiteko Hameera Kobanen gelditu zela esan zion alaba zaharrenak amari Turkiako kanpamentura heldu zirenean. Hameerak erresistentziara lotzeko erabakia hartu zuen.

Astebete beranduago barkamen eske deitu zion amari. Bere ustez, Kobaneko erresistentziarekin bat egin eta ISISen aurka borrokatuz gero, aitaginarrebak iritziz aldatu eta seme-alabak ikusten utziko zion. ISISen kontrako borroka batean sorbaldan eta eskuan zauritu zutela esan zion amari. Amak Turkiara joateko erregutu zion, ondo prestatuta ez egoteaz gain, gerra ez zela jokoa, eta gainera gizonen kontua zela, ez emakumeena.

Turkian Eid al-Adha (sakrifizioaren festa) ospatzen ari zirenez, nire arreba eta familia bisitatzera joan nintzen kanpamentura. Telefono bidez Hameerarekin hitz egiten ari ziren, eta hobeto egon arren haurrak zein familia faltan botatzen zituela esan zion amari. Amak Turkiara bueltatzeko eskatu zion berriz, borrokak geroz eta latzagoak ziren eta kezkatuta zegoen. Ezingo zuela telefonoz gehiago hitz egin erantzun zion Hameerak.

Hamar egun beranduago, Hameeraren ahizpak dei bat jaso zuen. Hizlariaren arabera, Hameera eraikin batean beste bost borrokalarirekin batera ezkutatzen ari zela mortero batek eraikina lehertu zuen. Leherketak sei kideak hil zituen. Eraikina ISISen eskuetan zegoen eta borrokalari guztien gorpuak bertan zeuden.

Hameeraren amak hiletak ospatu nahi izan zituen kanpamentuan eta bertan martiri gisa omendu zuten. Egunen batean gorpua berreskuratzeko esperantza du amak, Kobanen ehortzi eta seme-alabek bere amaren hilobia bisitatzeko aukera izan dezaten.

Shireen Taher

Mustafa Taher, 30 urte, abokatua eta kurduera irakaslea bere arrebari buruz.

Siriako iraultza hasi eta hilabete batzuetara, Siriako herri kurdu gehienetan kurduera irakasteko baimena eman zuen Siriako erregimenak. Hiri horien artean nire jaioterria zegoen, Kobane. Nire arreba Shireenek 19 urte zituen eta ustez ingeles literatura ikasketak hasi behar zituen Damaskoko Unibertsatean 2012ko udazkenean, baina Sirian hedatu zen indarkeriaren erruz ezinezkoa zen Kobane eta hiriburuaren artean bidaiarik egitea. Unibertsitatean hasteko aukeraren zain zegoen bitartean, Shireenek kurduera ikasi zuen Kobanen. Gure 11 anai-arreben artean, ni nintzen Shireenek gertuen zuena. Neba-arrebak izateaz gain, adiskideak ere baginen. Sentibera izateaz gain festak eta kirola maite zituen. Bartzelona futbol taldeko zale sutsuak ginen. 2010eko Mundu Kopa Johannesburgon izan zenean, Damaskon egiten nuen lan abokatu gisa, eta Shireen bertaraino etortzen zen parke zabaletan egiten zituzten futbol partiduak elkarrekin ikusteko. Shireenen kurduera irakaslea Vian deitzen zen, 29 urte zituen eta Kurdistango Langileen Alderdiko (PKK) borrokalaria zen. Shireenek emakume harengandik jaso zuen bere adorea. Vian 2012ko uztailaren 26an erail zuten Siriako Tel Abyad hirian Jabhat al-Nusrako kideen aurkako borroka batean (Al-Qaedarekin lotura duten jihadista siriarrak), eta Kobaneko herritarrentzat egun goibela izan zen hura. Vian martiria goresteko ospatu zen hiletan, gure aitak bere pistola zaharra eman zion Shireeni eta irakaslearen bideari jarraitu eta borrokalari bihurtzeko esan zion. Nire ama ez zegoen ados. Kobane askatu eta irakaslea mendekatzeko asmoz, Shireen Herriaren Babeserako Unitateetara (YPG) batu zen. Shireenek izena eman izan ez balu, nik egingo nukeen.

Handik gutxira, Irak eta Siriako Estatu Islamikoa (ISIS) Kobane erasotzen hasi zen. Erasoak 2012ko azaroaren 11n hasi ziren Gurutze Gorriaren gunearen aurkako bonba-auto batekin. Nire aita, 67 urtekoa, eta bere lagun bat ondoan zeuden eta eztandak hil zituen beste 12 martirirekin batera. “Betidanik uste nuen nire aita martirien aita izango zela, baina sekula ez ni martiri baten alaba izango nintzenik”, esan zuen Shireenek haren hiletan. Gure aitaren heriotzak bere nahia bete eta borrokalari bikaina izateko adorez bete zuen Shireen. Batez ere gorputegira joan eta aitaren gorpua ikusi genuenean. Eztandak eragindako kalteen eraginez oso zaila zen hura identifikatzea. Gertuko lagunak galdu izanaren ondorioz Shireen lur jota zegoen. Ezin zituen aitaren eta irakaslearen heriotzak gainditu. Bizitzak zentzua galdu zuen Shireenentzat. Egunak igarotzen zituen eremu militarrean entrenatzen, bertan hainbat arma kontrolatzen ikasi zuen: Kalashnikovak, suziri bidezko granadak eta esku-granadak. Bere entrenamenduak bi urte iraun zituen, eta tarteka bisita egitera etortzen zen. Kobaneko kanpoaldean dagoen eremu militarrean eman zuen denbora luzean bere izaera erabat aldatu zen, nik ezin nuen sinetsi. Lehenago, makillaje asko erabiltzen zuen eta lepoan Bartzelonako ikur bat zeraman. Ezin ditut bere eskuak eraztun edo eskumuturrekorik gabe imajinatu. Lehenago perfumeek zein kosmetikoek betetzen zuten zorroa bonba eta balaz beteta zuen orain. Kobaneko biztanle gehienek egin zuten modu berean  ama eta arrebak Turkiara eramateko hautua egin nuen egunean, amak Shireeni deitzeko eskatu zidan. “Kobanetik alde egiten baduzue, ez zara sekula berriro nire ama izango”, esan zion amari. Hiru egun beranduago Shireenek hiritik alde egiteko eskatu zion amari, ISISeko soldaduak hirira gerturatzen ari baitziren.

Shireen Kobaneko mendebaldeko kanpamentu batean zegoen ISISeko soldaduak bere arma eta tanke astunekin hirira sartzeko ahaleginak egiten hasi zirenean. Kurdistango erresistentziaren arma arinekin aurrerapen hura eteten ahalegindu zitezkeen, baina ezingo zituzten betiko geldiarazi. Shireen Kurdistango irratiko egoitzaren ondoko lubaki batean zegoen ezkutaturik. Martiri bihurtu baino bost ordu lehenago deitu nion Turkiatik. “Ez kezkatu, bizirik nago”, esan zidan. Nire beste arreba erizaina zen Kobaneko ospitalean, eta arratsaldeko zortzietan deitu egin zion hilik ote zen beldur zelako. Shireenek gehiago ez deitzeko eskatu zion, borroka lazten ari zela-eta mugikorretik ezingo baitzuen gehiago hitz egin. Entzun genuen ISISek eraso gogorra egin zuela Kobaneren aurka. Gaueko hamarretan arrebaren telefono-dei bat jaso genuen. Gizon baten ahotsa zen. Shireenen familiarekin hitz egiten ari ote zen galdetu zuen. Nire arrebetako batek baietz esan zion. ISISek Shireen akatu zuela eta bere buruaren bila joateko erantzun zion gizonak. Nire arrebak nire amarekin hitz egin aurretik, ISISeko soldaduak amari deitu zion Turkiara, eta Shireenek berarekin hitz egin nahi zuela esan zion. Nire amak telefonoa hartu zuenean, gizonak bere alabaren buruaren bila etortzeko esan zion. Amak konortea galdu zuen eta ospitalera eraman behar izan genuen. Gerra frontean zeuden Shireenen lagunei deitu genien. ISISek Shireen eta beste bost emakume erail zituela esan ziguten. Kobanera itzuli nintzen Shireenen gorpua hartzera, baina haren lagunek esan zidaten gorpua ISISekoek zeukatela eta ezinezkoa zela hil zuten auzoan sartzea. Turkiara bueltatu nintzen beste arrebarekin, krisi bat izan zuen eta ez zuen Kobanera bueltatu nahi. Haren heriotza familiarentzat lazgarria izan bazen ere, harro gaude Shireenez eta bizitza Kobane defenditzen eman duten bere lagun guztiez.

Zuekin, ‘Let´s have a party’ abestia, on egin!

Marrazoak pertsonak balira

Marrazoak pertsonak balira –galdetu zion K. jaunari bere ugazabaren alaba txikiak– atseginagoak ziratekeen arrain txikiagoekin?

– Noski –erantzun zion–. Marrazoak pertsonak balira, arraintxoentzako kutxa erraldoiak eraikiko zituzketen itsasoan, mota guztietako jakiekin, animalia nahiz landareekin. Kutxan beti ur freskoa egoteko ardura hartuko zuketen, eta beharrezkoak diren osasun neurri guztiak hartuko zituzketen. Esate baterako arraintxo batek hegalean min hartuko balu, berehala jarriko zioketeen lotura bat, horrela arraintxoa behar baino lehenago ez hiltzeko marrazoen eskuetan.

Arraintxoak triste ez egoteko, egundoko ur-festak antolatuko zituzketen, arrain zoriontsuek tristeek baino zapore hobea dute eta.

Kutxa handietan eskolak egongo ziratekeen, noski. Eskola horietan arraintxoek marrazoen ahutzetan igerian sartzen ikasiko zuketen. Geografia ikasi beharko zuketen, alferkerian hor nonbait egoten diren marrazo handienak bilatu ahal izateko. Garrantzitsuena arraintxoen heziketa morala zatekeen. Borondatez sakrifikatzea baino gauza handiagorik eta ederragorik ez dagoela irakatsiko zieketen, eta marrazoengan sinesten ikasi beharko zuketen, batez ere marrazoek arraintxoen etorkizuna zainduko zutela esatekotan. Etorkizun hori lortzeko obeditzen ikasi behar dela ulertuko zuketen arraintxoek. Joera tristeak, materialistak, egoistak edo marxistak urrun mantendu beharko zituzketen, eta arraintxoren batek halako jarrerarik azalduz gero, berehala jo beharko zuketen marrazoengana.
Marrazoak pertsonak balira, argi dago euren arteko gerrak egingo zituzketela, besteen arraintxoak eta kutxak bereganatu ahal izateko. Gerretan arraintxoak borrokatuko ziratekeen. Marrazo bakoitzak bere arraintxoei erakutsiko ziekeen euren eta beste arraintxoen artean sekulako ezberdintasuna dagoela. Arraintxoak, mutuak izan arren, hizkuntza ezberdinetan isiltzen dira, eta ez dira elkar ulertzen. Gerran arraintxo etsaiak hilko zituzkeen arraintxo bakoitzari algaz eginiko dominak eta heroi tituluak emango zizkioketeen.

Marrazoak pertsonak balira, artea izango zuketen ere, noski. Marrazoen hortzen margo ederrak egongo ziratekeen, kolore ikaragarriekin, eta marrazoen ahutzak jolaserako aproposak diren lorategien antzera margotuko zituzketen.
Itsaso hondoko antzokian marrazoen ahutzetan heroien gisan sartzen diren arraintxoak agertuko ziratekeen. Eta musika hain zatekeen ederra, arraintxoak euren pentsamendu goxoenetan murgildurik, ametsetan bezala, melodiarekin batera marrazoen ahutzetan sartuko ziratekeela bandaren atzetik.

Erlijio bat ere egongo zatekeen marrazoak pertsonak balira. Erlijio horren arabera, benetako bizitza marrazoen sabelean hasten dela ikasiko zuketen arraintxoek.

Gainera, nahiz eta orain guztiak berdinak izan, arraintxoen arteko ezberdintasunak hasiko ziratekeen. Batzuei goi-karguak emango zizkieketen, eta beraz, gainerako arraintxoen gainetik kokatuko zituzketen. Pixka bat handiagoak diren arrainak besteak irensteko baimena izango zuketen. Marrazoek atseginez onartuko zuketen pribilegio hau, maiz mokadu handiagoak jateko aukera izango zuketelako. Arrain handienak –goi-karguak hartuko zituzketenak– ziratekeen arraintxoen arteko ordena ezartzeko arduradunak. Irakasle, ofizial edo kutxa-ingeniari lanpostuak hartuko zituzketen.

Laburbilduz, azkenik itsasoan kultura bat sortuko zatekeen marrazoak pertsonak balira.

Bertolt Brecht

Ekimen xelebre honi buruzko informazio gehiago irakurri nahi baduzue, Rechts gegen Rechts taldeak webgunea ireki berri du (alemanez eta ingelesez): http://www.rechts-gegen-rechts.de/

Momentuz, neonazien martxei aurre egiteko modu berezi honi buruzko bideoarekin uzten zaituztet. On egin!

Urriaren 5ean Estatu Islamikoko soldaduek Suphi Nejat Ağırnaslı itzultzaile eta gerrillaria hil zuten Kobanên. Jatorriz turkiarra bazen ere, ikasketak amaitu eta muga zeharkatu zuen YPG eta YPJ taldeetako gerrillariekin batera borroka egiteko. Cihan Tekay kazetariak artikulu bat idatzi zuen Jadaliyya.com atarian bere omenez, eta horixe da hilabete honetan ekartzen dizuedana. Jatorrizkoa hemen.

Suphi Nejat Ağırnaslıren oroimenez.

(by Cihan Tekay)

2014ko urriaren 5ean gure lagun eta kamarada galdu genuen, Suphi Nejat Ağırnaslı soziologo, itzultzaile, idazle eta iraultzailea. Nejat Turkiako eta Ipar Kurdistango Alderdi Marxista Leninista Komunistan (MLKP) eta Kobaneko Herriaren Babeserako Unitateetan (YPG) borrokan ari zela hil zuten, goian bego.

Suphi Nejat Ağırnaslı 1984ko irailaren 22an jaio zen. Bere familia Turkiakoa zen, baina arrazoi politikoak medio Alemaniara erbesteratu behar izan zuen, eta horren ondorioz, Nejatek bertan pasatu zituen bizitzako lehen urteak. Alemanian egindako azterketetan nota altuak lortu zituen arren, unibertsitate ikasketak Turkian egitea erabaki zuen. Marmarako unibertsitateko Soziologia Sailean ikasten hasi zen, baina bertako Göztepe campusean ohikoak diren presio politiko eta eraso faxisten eraginez, campusa utzi behar izan zuen. Bere lorpen akademikoei esker, Turkiako hezkuntza erakunde ospetsuenetako batean sartzea lortu zuen, Boğaziçi Unibertsitatean alegia. Boğaziçin Soziologian lizentziatu ostean masterrarekin hasi zen, eta tesia Istanbulgo Tuzla auzoko ontzioletan gertatutako “istripuei” buruz idatzi zuen (ehunka langile hil ziren gertaera haietan). Diseinu grafiko zalea zen eta unibertsitate garaian kartel ugari egin zituen Boğaziçiko ikasleek antolatutako ekintzak aditzera emateko.

2011n KCK operazioen baitan atxilotu zuten; bere kontrako jazarpenaren froga gisa, ordenagailuko disko gogorra eta klaseetako ordutegiak aurkeztu zituzten. Boğaziçiko ikasleek atxiloketa honen aurka altxatu eta idatzi baten bidez Nejaten kontrako epaiketaren zentzugabetasuna salatu zuten; Nejat epaituz gero Foucault ere epaitu beharko zutela esaten zuten. Aske geratu zenean Bianet berri agentzia askearen bidez honako hau adierazi zuen:

Sozialista naiz eta ezaguna naiz horregatik. Kurdistango gatazkarekiko elkartasuna adierazi izan dut, baina hori lekuz kanpo dago. Gorriak ikusi behar izan ditut eta horren mezua argia da: Turkian gatazka sozial jakin batzuekin konpromisoa hartuz gero hauxe da zurekin egiten dutena, bost axola zaie lan politikoa edo intelektuala egiten duzun. Turkian Kurdistanekin konpromiso politiko edo intelektuala hartzen duten sozialista eta liberalak sorgin ehiza baten mende daude.

KCKri buruzko epaiketak zabalik jarraitzen du.

Nejat langile borrokaren parte zen ere, eta itzultzaile gisa egiten zuen lan. 2012an “Antola daitezke freelance langileak?” izeneko iritzi artikulu bat idatzi zuen Bianeten. Idatzi horretan geroz eta eskasagoak eta malguagoak ziren lan baldintzen inguruan aritzen zen. Bere ustez, beharrezkoa zen antolatzeko modu berri eta anitzak bilatzea: “Imajina dezagun sindikatua baino gehiago den batasun bat; imajina dezagun soilik ekonomikoa ez den batasun kooperatibo zein kolektibo bat; pentsa dezagun kanpotik korporazio diren eta barrutik ongizate komunaren alde egiten duten guneetan, eta ez diezaiegun korporazio bilakatzen utzi”. Nejatek komunismo berri baten aldeko manifestua ere idatzi zuen 2013an, Menkıbe (ipuinak). Azken hori sarean topatu daiteke (turkieraz).

Nejatek kritika gogorrak egin zizkion Turkiako ezker mugimenduari, eta haien artean 2012an Fraksiyon.org atarian idatzi zuen “Sorginaren lapikoan irakiten duten bekatuak” (The Sins that Boil in the Witch’s Brew) da esanguratsuenetako bat. Bertan, Silvia Federiciren Caliban eta Sorgina liburua abiapuntu hartuta, Turkiako ezkerreko mugimenduen kritika zorrotza egiten du. Hauexek dira artikuluaren azken hitzak: “[borroka] komunean parte hartzen duten pertsonak ez dira direnagatik epaitu behar, egiten duten ekarpenaren arabera baizik”. Nejat hil osteko egunetan behin baino gehiagotan errepikatu ziren hitz hauek sare sozialetan (#SuphiNejatAğırnaslı). Bere idatziez gain Nejatek hainbat eleberri itzuli zituen turkierara, besteak beste, We Are Anonymous liburua. Nejat langiletzat zuten hainbat argitaletxek euren doluminak adierazi dituzte Twiterren dagoeneko.

YPGren prentsa guneak Nejaten hilketari buruzko idatzia argitaratu zuen urriaren 13an: “Paramaz Kızılbaş kamaradak gure herriarentzako etorkizun askea eraiki nahian Kobanen egiten ari garen berebiziko erresistentzian parte hartu zuen, eta orain Estatu Islamikoko gure etsaien aurkako borroka ohoretsuan hilezkor bihurtu da.” MLKP alderdiak idatzi bat plazaratu zuen ere, eta bertan lekuko estatu zapaltzaileen zein inperialismoaren aurkako borrokan Nejatek zuen garrantzia azpimarratu zuten: “YPGko gure kideek eraiki zituzten barrikadetara salto egitea erabaki zuenean guda-izen berria hartu zuen (Paramaz Kızılbaş), eta izen horrek ongi adierazten ditu Nejaten pentsamendu eta sentimenduak. Kobanen boluntario gisa aritu eta heriotza gainditzea bera horren adierazpen argienak dira”.

Nejat ezagutzen zuten pertsonetako batzuk bere egunerokotasunaren istorio eta memoriak partekatzen hasi dira ekşi sözlük webguneak sortu duen atal berezi batean. Bertan agertzen diren goraipamenetako batean, Nejat gertutik zein urrunetik ezagutzen genuenon bihotzetara zuzenean hitz egiten diguten esaldi batzuk daude:  “Nejat ez zen inor baino mespretxagarriagoa. Kontrakoa baizik, bera gu baino ehunka kilometro aurrerago zegoen. Bizitza frontera eramatea erabaki zuen, erabaki jakintsu bezain sinplea. Nejatek keinu bat egin zigun Kobanetik, irribarre egin zuen; mezua bidali zigun bere haur-antzeko ahotsarekin, ezin baitzituen “r”-ak ahoskatu… Negar egin dugu. Gauza ona da berari esker negar egin izana, horri esker gure gizatasuna ekarri dugu gogora”.

Nejati maitasun izugarria bagenion ere, Rojavan, Kurdistanen, Turkian eta Sirian erori diren guztien artean beste bat baino ez da. Nejatena bezainbeste ezagutzen ez ditugun beste ehunka historia daude, eskuratu ezin ditugun historiak. Nejaten galerak ezagutzen ez ditugun horien guztien bizitzak gogora ekartzeko ateak zabaltzen dizkigu, berarekin batera eta helburu beraren izenean borrokatu diren guzti horienak, alegia. Horrela, sekula ezagutuko ez ditugun horien historia kontatzeko ezintasuna injustizia ere badela ulertuko dugu.

Suphi Nejat Ağırnaslı hilezkorra da! Argian eta bakean bego.

Manifestazio hauen atzean Hitlerren garaitik Alemanian gazteen buruetan iltzatu duten erruduntasun sentipena dago. Oraindik ere, judutarrei buruz hitz egiten duten bakoitzean ahotsaren bolumena jaisten dute gazte alemanek. Juduak kondiziorik gabe babesteko sentipen kolektibo indartsua dago, eta ez soilik gobernuaren partetik, erakunde gazte, progresista eta aktiboen partetik baizik. Antisionismoa antisemitismoa da eurentzako. Alemaniako gazte askorentzat zaila bada ere, apur bat irakurriz gero sionismoaren aurka dauden talde judutar mordoa dago. Finean, sionismoa korronte politikoa besterik ez da. Jarraian hilabete honetarako itzuli ditudan bi bideo aurkituko dituzue. Lehendabizikoan Estatu Batuetako NKUSA taldeko judutar ortodoxo bat entzuteko aukera izango duzue. Alemanian Israelen alde ateratzen diren bitartean, Estatu Batuetan sionismoaren aurkako judutarren mugimendu ikaragarria dago. Eta bigarren bideoa ziurrenik ezaguna egingo zaizue, Normal Finkelstein irakasle estatubatuarrak hitzaldi batean neska bati eman zion erantzuna da. Israelgo estatuaren aurka dauden judutarrak existitzen direlako, eta Alemaniako gazteak errealitate honetaz jabetu behar direlako. “Erruduntasuna” ezin daiteke aitzakia izan Israelek egiten dituen bidegabekeriak justifikatzeko. Gora Palestina.

Sionismoaren aurkako judutarrak:

Norman Finkelstein irakaslea:

(Irudia: Berlineko manifestazio bat. “Antifa izateak Israelekiko elkartasuna esan nahi du”)

Hilabete honetan ikus-entzunezko bat prestatu beharrean, poema bat aukeratu dut zuentzako. Poema gordina, erreala, kaleko poema. Ekainaren 14 gauean ezezagun batek Bremeneko kaleak Din A4 tamainako folio zuriekin bete zituen. Folio hartan ez zegoen irudirik, edo kontzertu baterako deialdirik, edota udaletxearen propagandarik. Word dokumentu xume eta motz bat zen, poema bat. Autoreak Oburoni izenaz sinatu zuen dokumentua, nik poeta famaturen baten hitzak zirela pentsatu nuen, baina etxera heldu eta hitzok ordenagailuan bilatu nituenean sorpresa hartu nuen. Oburonik atzerritar esan nahi du Ghanako Akan komunitatearen hizkuntzan. Hitzaren esanahia “zerumugatik harago dagoen pertsona” da literalki. Hitz polita eta “atzerritarra” den pertsona izendatzeko kontzeptu bitxia. Muga eta atzerritarra hitzen kontzeptuak zalantzan jartzen ditu nolabait, zein da atzerritarra? non gara atzerritar? non dago atzerritar izatearen muga? eta zeinek markatzen du muga hori? ez al gara finean denok apur bat atzerritar? Eztabaidarako gai polita da, eta beti bezala, pozik hartuko ditugu zuen iritzi edota iruzkinak!

Bitartean nik poemarekin utziko zaituztet. Poemaren amaieran jatorrizko testua topatuko duzue ere (alemanez). On egin!

zuretzat

Zu eta ni bizi garen mundu batean

Biak gara horren antzekoak eta horren ezberdinak

Mundu batean zu eta ni bizi gara

Biak horren antzekoak eta aldi berean konpara ezinak

Zure jatorrizko mundua,

Itxurek engainatua

Zure jatorrizko munduak

Txiki egiten ditu besteak

Gizakiaren baliorik ez, azala, izatea

-

Pentsa ezazu, gizon handia

zein handia zaren

eta zein txikia zaren beste nonbait

beste batzuen begien pean, itxurak gordetzen dituzte

Pentsa ezazu, gizon handia, biluzik denok gara berdinak

Gauero ohera zoazenean

zure azal zuriaren distira

Egunero komunera zoazenean

Zure kakak aberats usaia du

Pentsa ezazu, gizon zuria

Guztion kakak usai bera du

- Oburoni

Jatorrizko testua hementxe daukazue PDF formatuan: Oburoni – für dich

Gure etxeko sarrera poema itsatsi zuten egunean.

]]> https://elearazi.eizie.eus/2014/06/23/oburoni-zerumugatik-haragoko-pertsonen-hitzak/feed/ 0 https://elearazi.eizie.eus/2014/05/26/amiri-baraka-why-is-we-americans/ https://elearazi.eizie.eus/2014/05/26/amiri-baraka-why-is-we-americans/#comments Mon, 26 May 2014 05:40:59 +0000 http://elearazi.org/?p=2844 (Irudia: Amiri Baraka)

Hilabete honetako kolaborazioak Estatu Batuetan harrapatu nau oporretan, Alabamako errepide amaigabeen eta Mississipi ibaiko rock ‘n roll doinuen artean. Banuen bideo bat erdi prest zuei aurkezteko, baina bertakoekin garagardo bitsetan solasaldi anitz trukatu ostean, aurrez ezagutzen ez nuen pertsonaia handi bat deskubritu dut, Amiri Baraka. Urtarrilean zendu zen 1934an jaiotako poeta eta aktibista polemikoa. 50 eta 60. hamarkadetan Eskubide Zibilen aldeko Mugimenduan aritu bazen ere, kritika latzak zuzendu zizkion indarkeria eza eta desobedientzia zibila aldarrikatzen zituen mugimendu hari. 1965. urtean Malcolm X hil zutenean Harlemera joan zen bizitzera eta bertan, “mundu beltza” eraikitzeko bidean indarkeria ezinbestekoa zela aldarrikatu zuen. ITU bandak haren poema batzuk itzuli zituen ingelesetik euskarara bere heriotzaren harira, eta horrekin batera Barakaren bizitzari buruzko hainbat datu bildu zituen. Edukiak ez errepikatzearren eurek idatzitako artikuluaren linka utziko dizuet, eta poemak eskura izan ditzazuen ere: http://ituliteratura.wordpress.com/2014/03/31/amiri-baraka-6-poema-euskaraz/

Sarean topatu ditudan poema-bideoen artean ‘Why is We americans’ aukeratu dut Amiri Barakari omenaldi xume hau egiteko. Zoratzeko moduko abiaduran aritzen bada ere, ikaragarria iruditu zait bertso bakoitzean biltzen duen indarra. Zuekin, Amiri Baraka.

[Behar izanez gero, bideoaren ostean ulertzeko ez horren errezak iruditu zaizkidan erreferentzia kulturalen bilduma txiki bat aurkituko duzue.]

‘Sambo': beltzak mespretxuz izendatzeko AEBetan erabili izan den izena.

Li’l Abner eta Daisy Mae: AEBetako komiki satiriko bateko pertsonaia nagusiak.

Beverly Hillbillies: AEBetako telebista seriea. Kalifornian bizi den mendiko familia batek petroleoa aurkitu eta aberastea lortzen du. Serieak aberats berri hauen bizitza kontatzen du.

Amiri Baraka – Why Is We Americans.

“Zergatik gara Gu amerikarrak” izeneko poema bateko zati bat da hau. Baina errealitatea zati bat besterik ez da telebistan.

Zergatik gara Gu amerikarrak? Zergatik gara Gu amerikarrak?

Bu-de-daaaa. Bu-de-daaaa. Bu-de-daaaa. Bu-de-daaaa. Bu-do-do. Be-De-De-De-Bu-De-Bu-Bup-Boo-Boo.

Ni bera naiz nahi dudana. Benetan. Ni eta ni neu. Eta hori ni naizena naiz eta ikusten dudana eta sentitzen dudana eta nor naizen. Zer den, nor den da, eta ni naizenean zer den izaten da… Hemen egongo naiz, nahi baldin badut, esan bezala, autodeterminazioa, baina ez nator tribu ergel batetik, mandoa nahi dugu, eta lurra, blue chip-eko hirurehun urtetan egin dezakezue eragiketa osoa. Debalde egiten genuen garaiko nekazari bakoitzaren batez besteko soldata ordaintzea nahi dugu, banku nagusi batean. Gehi kalteak, hildako guztiengatik, iruzurrengatik, lintxamenduengatik, justizia ezagatik, gezur eta muntaiengatik, bermerik gabeko atxiloketengatik, zigorrengatik, izaera eta arraza hilketengatik. Historian zehar eginiko irainengatik, karikatura itsusiengatik, ‘sambo’ izenagatik eta Fetchiten filmengatik ordainketa nahi dugu, esan edo egin dituzuen gauza mingarri guztiengatik. Hartu zenituzten lur guztiengatik, bortxaketa guztiengatik, Rosewoodeko gertakizunengatik eta suntsitu dituzuen Wall Street beltz guztiengatik. Hezkuntza kaskarrarengatik, lanen galeragatik, bizi garen txabola segregatuengatik, suntsitu eta hil gintuzten gaixotasunengatik, txikitu gintuzten polizia ero guztiengatik. Lapurtu zenituzten musika eta dantza guztiengatik. Estiloengatik. Hizkuntzagatik. Bereganatu zenituzten jantzi modernoengatik. Gelditu dituzuen karrera guztiengatik. Hauek denak nazio afro-amerikarrari eginiko kalteak ordaintzeko eskakizun zehatzak dira.

Bu-de-daaaa. Bu-de-daaaa. Bu-de-daaaa.

Gu guztiontzako hezkuntza, eta esklabotzak beltz gehiagorik ez kolpatzea nahi dugu. Jende natibo guztiarentzako, eta barregarri gisa aurkezten dituzuen zuri gaixo guztientzako, Li’l Abner eta Daisy Mae gisakoentzako, Beverly Hillsera iritsi ez ziren Beverlyko menditar guztientzako. Aitonen testamentuetan Harvarderako sarrerarik lortu ez zuten guztientzako. Haiei ordaintzea nahi dugu, primeran, eta lurrak lapurtu zenizkieten mexikarrentzako. Zuek Texas, Arizona, Kalifornia, Mexiko Berria, Colorado izenez ezagutzen dituzuen Ipar Mexikoko lurralde guztientzako, hori dena, hori dena, hori dena, Bu-de-daaaa do do bap bap bap baaa du de do.

Hori guztia eman behar duzue: autonomia eta kalte-ordainak. Chicano eta Amerikako natiboentzako, euren lurrak euren izpirituekin batera izorratu zenituztelako, Autodeterminazioa eta eskualdeko autonomia eman behar diezue, hori da nik, Guk, eskatzen duguna. Eurek ere gauza bera eskatuko dute, Guk bezala, euren herri zapalduen izenean. Bai, hezkuntza, hori da, berrehun urte. Hornidura-gune nagusi bat nahi dugu, modu demokratikoan hautatutako administratzaileak eta guztion artean hautatutako kontseilua izango dituen banku nagusi bat. Guk antolatzen dugun erreferendum baten bidez erabakiko da. Malcolmek aipatzen zuen Autodeterminazioa elkarren arteko konfiantza errespetu eta defentsa gisa eraikitzeko. Du Bois onak zioenari garrantzia emanez: benetako autokontzientzia. Modu argian esanda, askatasunaren psikologia.

Bu-de-daaaa Bu-de-daaaa Pu de-daaaa Pu de-daaaa bap bap bap bap bu de bu de bu de bu bu.

Orduan hitz egin dezakegu amerikarrak izateaz. Orduan entzun dezakegu zuen ipurdiak sutan jartzeko ezkutuko desirarik izan gabe. Borondatezko batasunaz eta autonomiaz hitz egingo dugu soilik, horiek baitira autodeterminaziorako ditugun armak. Zuen artean demokraziarik baldin badago hortxe agertu beharko duzue. Hori da Gu amerikarrak izateko modu bakarra. Hori da esan daitekeen egia bakarra. BESTELA gerra baino ez da egongo gure artean. Guk nahiago dugu maitaleak izatea, eta abeslariak eta dantzariak eta poetak eta bateria-joleak eta aktoreak eta korrikalariak eta eguzki garren taupadak… baina Gu da, baita ere, gure isiltasun eta immobilismoarekin amaitzea. Gu da zuen usain ezjakinaren eta zuen asmo txarreko infernupean egotearen amaiera. Emazkiguzue geure bizitzak edo presta zaitezte zuenak galtzeko.

Kaixo ‘Elearazi-zale’ guztioi!

Galder naiz, orain dela lau aste Danelek eta Garazik jaurti zuten amuari koxk egin dion arrainetako bat. Euskal itzulpengintzaren inguruan komunitatea sortzeko beharraz aritu zitzaizkigun elearazi.org webgunearen bigarren urtemugan, eta halaxe izan behar dela uste dut nik ere, komunitatearen bidez eztabaidari eta sorkuntzari ateak ireki behar dizkiogu eta zentzu horretan Elearazi gu guztion arteko topagunea izan daiteke. Ni neu ere, norabide horretan ahaleginduko naiz ekarpena egiten.

Nire burua aurkeztu asmoz, zer esan… Itzulpengintza eta Interpretazio ikasketak amaitu nituen iaz Gasteizen, eta hori izan da hizkuntza eta itzulpengintzaren mundu honetan murgiltzeko lehendabiziko pausua. Orain dela hilabete batzuk, beste askok bezala, etorkizuna, lana eta inspirazio bila atzerrirako bidea hartu nuen. Orain Bremenen bizi naiz, Alemanian, eta Elearazi, herrimina sendatzeko botika gisa erabili nahi dut. Garazik eta Danelek hemen ikusi, irakurri, eta bizitzen ditudanak zuekin konpartitu eta euskarara ekartzeko aukera eman didate eta zuen baimenarekin horri ekingo diot!

‘Lehen posta’ lehen muxuaren urduritasun berarekin bizi izan dut, hasiera izaten baita beti zailena. Baina tira, gaur ekartzen dizuedan bideo honen testuinguruan jarri nahi zaituztet. Iazko azaroan Kassel hirian ospatzen den Dokfest dokumental eta bideo festibalean izan nintzen. Bertan, A Wall Is A Screen Hanburgoko kolektibo gaztea ezagutu nuen. Izenak oso ongi deskribatzen du euren filosofia: pareta bat pantaila bat da. Arratsaldeko 20.00etan Kasseleko tren geltokian zen zita. Ehunka pertsona gerturatu ginen eta kolektiboari buruzko azalpen batzuk eman ostean saioari hasiera eman zioten. Bi orduz Kasseleko eraikinen hormetan Film akademia ezberdinetako ikasleek eginiko bideo motzak ikusi genituen. Proiektore indartsu bat eta bozgorailu batzuk, besterik ez. Aurrez aukeratutako hormetan proiektatu zituzten bideoak, eta proiektatzen zuten lekuarekin lotura zuten filmak ikusten genituen. Ideia sinplea bezain polita iruditu zitzaidan, apurka-apurka indarra hartzen ari zen ekimena zela azaldu zuten, eta nazioarteko zein bertako arte eskoletako zuzendari gazteek egindako bideoak proiektatzen zituztela. Gau horretan ikusi genuen bideoetako bat ekarri nahi dizuet gaur: Baden-Württemberg Film eskolako Roland Petrizza (1983) zuzendariaren Infernal nuns (Infernuko mojak). Bideoa trailer faltsua da, existitzen ez den film baten trailerra alegia, eta Petrizzak bere ikasketen graduazioan aurkeztu zuen 2011. urtean.

Beraz, momentu batez, kale ilun batean imajinatu beharko duzue zuen burua, beste ehunka pertsonarekin batera zaudete, hotza egiten du eta proiektorea eliza baten horma batean proiektatzen hasi da. On egin!

A Wall Is A Screen kolektiboari buruzko informazio gehiago: http://www.awallisascreen.com/

Eta Infernal Nuns bideoari buruzko informazio gehiago: http://www.infernalnuns.com/