Elearazle agurgarriok:

Gaur, martxoaren 11n, hiru urte egin ditu elearazi atariak. Urteotan hamaika testu, hitz, solas, ideia euskaratu, kopiatu, itxuraldatu ditugu, eta biziki kontent gaude egindako ibilbidearekin. Guretzat oso aberasgarria izan da, eta uste dugu ekarpen polita egin diogula literaturaren eta itzulpenaren arteko amodio-gorroto harremanari. Guztiak omen du amaiera bat, ordea, eta urteurrenarekin batera iritsi da elearazirena.

Erdi lotsagabe erdi itsu ekin genion, ur handitan sartzen ari ote ginen erreparatu gabe, baina esanen genuke ez garela hain gaizki ere atera putzu lokaztu horretatik. Lokatzez blai, nahi bada. Orotara 264 posta jarri ditugu. 80 autoretik gora ekarri ditugu gurera, erdia fikziozko testuekin eta erdia ez fikziozkoekin. Saiatu gara genero guztiak lantzen: ipuina, nobela (zatiak), prentsa artikuluak, poesia, hitzaurreak, gazte literatura, autobiografia, saiakera (atalak), hitzaldia, manifestua, antzerkia… Ikus-entzunezkoa ere bazen elearaziren ataletako bat eta, zehazki, 29 izan dira azpidatzitako bideo, abesti eta bestelako ikus-entzunezkoak. Itzultzaile, literaturlari, idazle eta pentsalariei ahotsa eman diegu, prestuki erantzun dizkiguten galderen bidez; zehazki, 31 elkarrizketa egin ditugu, bakoitzean hamaika hausnarketa. Mila esker, bihotzez, elkarrizketatu guztiei. Hasierako asmoetan ez bazegoen ere, kronikak izan da blogeko atalik arrakastatsuenetako bat; hitzaldi, eskola, ikastaro eta beste saioetako 45 kronika idatzi ditugu. Saiatu gara itzulpenetan hizkuntza aniztasuna egon zedin, eta 7 izan dira zuzeneko sorburu-hizkuntzak edo, ezagutzen ez genituenetan, zubi-hizkuntzak: italiera, alemana, katalana, galegoa, gaztelania, frantsesa eta ingelesa. Hala ere, autoreen jatorrietan aniztasun handiagoa izan da, eta arreta handiagoz saiatu gara hizki larriko Historian isilarazitako ahotsak ekartzen. Sorkuntza lan batzuk ere idatzi ditugu, konparazioan gutxi badira ere, eta itzulpengintza nahiz literatur hausnarketari ere lekua egin diogu. Astero-astero jarri dugu zerbait. Blogeko eduki gehienekin taula batzuk egin ditugu (azpian dituzue), argiago ikus zedin zer eman duen atariak.

Zorionez, ez dugu bidea bakarrik egin. Kolaboratzaile zorrotz izan ditugu: Galder Ruiz, Itxaro Borda, Xabi Aizpurua, Joxe Austin Arrieta, Iraitz Urkulo, Maria Colera Intxausti, Garazi Ugalde, Txerra Rodriguez, Elixabet San Sebastian Lasa, Miren Ibarluzea, Irene Hurtado de Saratxo, Nerea Eizagirre, Elizabete Manterola eta Maialen Berasategi. Postaren bat idatzi ez baina iruzkina utzi dutenak ere ez dira gutxi izan; eta, noski, are gehiago izan dira irakurle isilak. Batera zein bestera, nahi gabe ere arrastoren bat utzi duzue gurean, eta zordun gara zuokin guztiokin; harra esnarazi badugu inoiz zuongan, lanak merezi izan du.

Hiru urte bete ditugun honetan, puntuorg izatetik puntueus izatera pasatu gara. Hemendik aurrera, bada, www.elearazi.eus atarian izanen dituzue eduki guztiak. Urtebetez egonen dira helbide horretan, eta gero domeinurik gabe baina sarean segituko du, nahi duenak materiala erabil dezan. Hala ere, beste bide bat ere urratuko dugu. Urte amaierarako paperezko argitalpen bat prestatuko dugu, hiru urteotan kaleratutako zenbait idatzi bildu eta ukitzeko moduan gordetzeko. Aurrerago jakinaraziko dizuegu zer eta nola.

Duela hilabete eman genien agur honen berri kolaboratzaile zein iruzkingileei, eta batek baino gehiagok galdetu zigun ixtearen arrazoiaz. Sinpleki, etapa bat bukatu da. Ez zaizkigu agortu esateko ditugunak, mundu zabaleko autore, sortzaile eta gatazkak agortu(ko) ez direnez. Orain arte bezala jarrai genezakeen beste bi, hiru urtez, baina bizirauteko ez ginen sortu, ekiteko baizik. Plaza hau agortu zaigu, edo, bestela esateko, gu handitu gara plaza honetan ezin kabitzeraino. Plazer handien emailea, plaza, alderik alde urratu eta txiki geratu zaigu. Jarraituko dugu literaturaren eta itzulpenaren bidean, segur aski zuekin ere elkartuko gara inoiz, beste borroka, proiektu, amets edo barraren bueltan.

Bihotz-bihotzez eskertzen dugu irakurle, kolaboratzaile eta adiskideen babesa, zuek izan zaituztegu hauspo. Bidelagun fin edo ez fin izan zareten guztioi, beraz,

Besarkada estu bana.

danele&garazi

DANELEREN HITZAK:

Sarritan gertatzen zait bide bat aukeratzen dudala bestela bezala, hausnartuta baina benetan neurtu gabe, hori posible den heinean, hautatutako bide zehatz horrek zer-nolako aldaketak ekarriko dizkidan, zer-nolako penak eta pozak. Jakin gabe etorkizunean nire egunerokoaren puska funtsezko bilakatuko dela, nire buru-bihotzetan hain sakon txertatutako puska, ezen, nekez imajina ditzakedan, zehaztasunez, puska hori artean sortu gabea zeneko garaiak. Oroitzen ditut, oroitzen ditudanez, baina gaur dakidanaz bereizi ezinda, gaur dakidanaz kutsatuta.

Elearazik bete-betean eragiten dit sentimendu hori. Galdetu izan didatenean ea nondik ateratzen ditudan orduak blogerako gauzak prestatzeko (izan ere, bota ditugu bota beharrekoak), beti erantzun izan dut antzekoa, ataria erabat zegoela nire errutinan txertatua, kasik ezin nuela irudikatu zer zen bizitza bat Elearazirako idatzi gabe. Elearazi elikatzeak ezin aurreikusizko moduetan eman diolako nire gogoari eta jarrerari bazka, eta ezin dudalako ulertu nire gaur egungo ni Elearaziri lotuta emandako azken hiru urteok gabe.

Garaziren amuari kosk egin eta blogean buru-belarri sartzea erabaki nuenean noraez ikaragarri batean nengoen, eta, orain, leihoa ixtera goazen honetan, nire bizitzako orekatuena eta oparoenetakoa irizten diodan bolada bat bizi dut. Urte bixiak izan dira, onean eta txarrean, eta hala ere, Elearazi hor eduki dut beti, buruan bueltaka, akuilu paregabe. Hiriz aldatuagatik, maitalez, ohiko tabernaz, lanbidez aldatuagatik, hiru urteotan Elearazik tinko eutsi dio, etenik gabe (barka lartxo erromantikotzen banaiz), irmo itsasargi baten moduan.

Nirekin batera bidea egin duenaz zer esan. Garazirekin eskuz esku lan egiteak adiskide bat ekarri ez ezik lan egiteko modu bat hartzen eta diziplina sendotzen lagundu dit, eta bazkalondo luzeetan edo ordu txikitan baino ateratzen ez zaidan xamurtasunez esango nituzkeen beste hamaika kontu ere eman dizkit. Irakurtzen ari naizen eleberriari hasiera ematen dion aipuarekin amaitu nahi nuke, nahita bilatuta ere nekez topatuko bainuke azken hiru urteotako elkarlanean sumatutako zerbait: “Gizonak lokartzeko joera handia du; berehala errenditzen da oztoporik gabeko atsedenera; horregatik, lagun bat eman behar zaio, kitzikatzeko, bizkortzeko, beretzat demonioarena egiteko” (J.W. Goetheren Faustotik, Elena Ferranteren Adiskide paregabean irakurria –Fernando Rey itzultzaile).

GARAZIREN HITZAK:

Idatzitakoak interes handiz irakurri dituzuenoi. Idatzitakoek gogoeta eragin eta kalean eztabaidatu dituzuenoi. Gogoeta eragin eta kimua noiz aterako barruan gorde dituzuenoi. Interesez irakurtzen dituzuela sotilki aditzera eman didazuenoi. Interesik gabe, nik idatziak direlako irakurri eta sotiltasunik gabe behin baino gehiagotan esan didazuenoi. Irakurri ez baina zabaltzen lagundu diguzuenoi. Urteotan ondoan izan zaituztedan guztiei. Segitzeko adorea eman didazuenoi. Idatzitakoetan beste zerbait sortzeko oinarria ikusi duzuenoi. Beste zerbait proposatu didazuenoi. Egindakoa hiltzen utziko ez duzuenoi. Eta batez ere, zuri, Dane, izena laburtu arren elerik gabe sekula geratuko ez zarelako. Mila esker guztioi, bihotz-bihotzez.

Edukien taulak

Prousten itzulpenaren aurkezpeneko hitzak

(2010eko martxoan)

Joxe Azurmendi, “Azken egunak Gandiagarekin” bere azken summa filosofiko-existentzial zoragarri horretan, beste hamaika mila gogoeta eta argibide gogoangarriren artean, 339. orrialdearen inguruan, Stendahlen sindromea deitu ohi denaz mintzo zaigu, entzuten edo ikusten edo usaintzen edo dastatzen, hots, oro har, edozein zentzumenez hautematen ari garen objektuak gure subjektua erabat atzitzen eta xurgatzen diguneko esperientzia ezohiko baina bizitzan barrena noizbehinka denoi agitzen zaigun horretaz, eta zera dio, besteak beste:

“Zer da gizon-emakume aberearen fakultate estrainio hori?…(…)esperientzia horietan ageri zaiguna da, gizon-emakumea ez dela egunerokotasunera mugatzen, arrazoimen enpirikora. Gure baitan uste ez ditugun fakultate eta ahalmen ezezagunak dauzkagula errealitatea modu ezohiko batzuetan ere atzeman ahal izateko, edo errealitateari geu entregatzeko. Eta fakultate horien jabe geu ez garela, baizik eta berak egiten direla bat-batean gure jabe, gure gainetik, eta errealitatearen dimentsio ez arrunt batzuetara transportatzen gaituztela. Errealitateak berak dimentsioak dauzkala edo barrendurak, egunerokotasunean susmatu ere egiten ez ditugunak. Eta errebelatzen zaizkigunean, geuk ez dakigu nola, ikaraz, zoriontasunez, izuz ausaz, edo konfiantzaz, “esanezinezko” zer batez, hanpatzen gaituztela”.

Badirateke Marcel Prousten idazkintzaren Big-Bang erraldoia enfokatzeko beste modu batzuk. Baina honako hau, Joxe Azurmendiren aipamen horretan oinarritua, oso egokia iruditzen zait. Ñabardura oso garrantzitsu bat erantsiz, gainera: Prousten “Stendahlen sindromea” ez du ezein arte-obraren ikusmiraren lilurak eragiten (Stendahlengan ez bezala, hari Florentziako Santa Croce elizaren begiespenak eragin omen zion-eta bere izena daraman ekstasi-mota hori), baizik eta…zerak, badakizue, eguneroko bizitzako objektu ezin xumeago batzuek, aho-goxagarri teaz bustiriko madalentxo batzuek (“ai, Madalen, Madalen, ai Madalen, zure bila nebilen orain baino lehen…”).Eta hozi horretatik abiatuz, ernamuin horretatik jalgiz, eraikitzen du, adorez eta atseginez, paristar eskisito honek bere mundu osoa, barne eta kanpo; mundua? mundua esatea beharbada gutxi da; unibertsoa, agian hobeto; galaxia multzoak, nolanahi ere, bata besteari txirikordatuak. Milaka orri idatzi dira, eta milioika hitz egin, Proustek literatura unibertsalera ekarritako iraultza ia kopernikano honi buruz. Ez noa ezin athera naitekeien erudizio-itsaso hondargabe horretan sartzera; Prousti buruzko bibliografia ugari bai ugari aurki dezakegu denok ere hainbat tokitan (edizio honetako oharretan ere bai, lagin txiki bat besterik ez bada ere). Soilik hauxe nahi nuke azpimarratu (edo goi-marratu), Prousten irakasbidearen funtsa, balio unibertsalekoa, baiteritzot: merezi du literaturak, lanbide nekagarri bezain gogo-pizgarri honek, merezi du denon iragan ikaztuan aztarrikatzeak, beti ez jakina, baina batzuetan bai, literatura emanez edo literatura hartuz, literatura eginez azken batean, ikatz hori diamante bihur baitezakegu, eta diamante horretaz baliatu errealitatea zorrozki leuntzeko, alegia, bizitzeko, sinpleki, bizitzeko, eta bide batez, baita elkar-bizitzarako zenbait arau oinarrizko galdegin eta hitzartzeko ere, giza espeziearen duintasunaz eta gainbizigarritasunaz oraindik erabat etsiturik ez baldin bagaude behintzat.

Île de France-ko baserritar eta kaletarrak, Parisko saloi chic-etako burges nahiz aristokratak, euskaraz mintzo datozkigu. Halaxe paratu ditugu, kostata, erran gabe doa, eta birtualki, noski. Bitxia dirudi oraindik, edo bitxia iruditzen zait neuri behinik behin, oraingo honetan azio horren kulpante nagusi naizen honi. Badakit, joan deneko hogeita hamar urte honetan, dezente aldatu direla gauzak, ez nahi eta behar genukeen adina gure hizkuntzaren sendotze soziolinguistikoaren aldetik, baina bai beronen sendatzearen arragoa den literatur sorkuntzaren eta itzulpengintzarenetik. Uxatu ditugu, neurri handi batean, “simulakroaren” mamuak, hain aspaldi ez dela, 80. hamarkadan bertan, benetako euskal literatura bat, euskarazko literatura bat bien entendu, ezinezkoa zela ohi zioten adur txarreko iragarleen profezia destainatiak, ezinezkoa, zergatik-eta, horko mundua, kaleko mundua, gehienbat erdaraz bizi delako. Bada, gainditu dugu hesi hori, nik uste; askatu dugu korapilo hori. Eta handira jokatuz gainditu eta askatu ere: gure hizkuntzaren birikak mundu zabaleko literaturaren egurats orotara zabalduz, “munduko hizkuntza jantzi guztiak elkartzen diren bidegurutzean”, Anjel Lertxundiren hitz doien bidez esanik. Egia da, halere, literatur lan batek ispilatzen duen errealitate-zatia zenbat eta gure eguneroko esperientziatik hurbilagokoa izan, hainbat eta arraroagoa irudi dakigukeela mimetismo aldetik dagokeen aldea. Naturaltasun osoz irakurtzen ditugu euskara dotorean mintzo Shangai, New York, Novosibirsk edo Veneziako pertsonaiak; aldiz, hemengoak direnean, bertakoak, kosta egiten zaigu, askotan, ezinbesteko konbentzionalismo hori onartzea. Bere “Ehun metro”n – ikono bat, edo erreferente bat orain esaten den bezala, nire belaunaldiko literaturzaleontzat- Saizarbitoriak ezin izan zituen polizia espainolak, edo Diario Vascoko kronistak, euskaraz mintzatzen aurkeztu: kirrinkariegia zen errealitatearekiko, kontraesan bortitzegia. Orain, denok ikusi ditugu Saturrarango borrero eta borrera faxista nazional-katolikoak euskara txukunean mintzo “Izarren argia” filmean (euskaraz eman duten tokietan behintzat, ez omen baita beti hala izan, dirudienez; areto gehienetan erdaraz eman baitute, baina hori…beste historia bat da). “Beste historia bat”? Ba ote?…Ez. Historia berbera da. Gure eskizofreniaren historia. 153 liburu eder euskaratu ditugu, “Literatura Unibertsala” bilduma honetan bakarrik. Eta sortu, idatzi, beste ehunka batzuk, eder askoak horietariko asko ere…Zaharberritu, apaindu, zarpeatu, emokatu, loreztatu, garbitu, erraztu…egin ditugu gure auzoko etxeak eta kaleak. Baina gure auzo hau ghettoa da oraindik ere Euskal Hirian. Eta noiz aterako gara ghettotik? Edo etsi egin behar ote dugu, eta ghettoan laketu?…

Zintzilik uzten dut galdera. Edo galdera-sorta. Ez da oraingo hau unerik aproposena halakoez eztabaidatzeko; hau bi liburu oso garrantzitsuren aurkezpen-ospakizuna baita, eta horiek irakurriz gozatzeko gonbita, zer gerta ere, eta ez gure ahalegina beltxargaren azken kantua ala fenixaren errautsetiko birjaiotza, bata ala bestea, zein izango ote, gure betiko bitxilorea hostokatzen jarduteko unea. Bego, beraz, honenbestean nire pheredikia, ohi bezala -beldur naiz- sobera luzexkoa. Mila esker denoi zuen etorrera eta arretarengatik.

A, post-data bat, barka. Proust ez zen bere bolizko dorrean entzerratu, ez. Nik hala uste nuen, baina oker nengoen. Engaiatu zen, bere neurrian eta bere erara, baina engaiatu zen, bere garaiko zurrunbilo politiko larrienetan. Egunero joan omen zen, esate baterako, bere kolega Emile Zolaren epaiketara, eta beronen eta Île du Diable-n (“Papillon”en Uharte infernuzkoan, alegia) zegoen Dreyffus kapitainaren askatasunaren alde bermatu zen publikoki Estatuaren kontra. Ez zuen “J´accuse” sukartsurik idatzi, baina bai bere protesta zogiki bezain irmoki adierazi. Zer gutxiagorik, beraz, egin genezake besteok ere, aldeak alde….8.719.600.510. Ezagutzen duzue, noski, zenbaki hau. Badakizue zer esan nahi duen. Beste bat ere erakutsiko nizueke gustura asko, zein den baneki, bereziki estimatzen dudan pertsona batena izaki. Zenbakirik ez, baina izen-abizenak esango ditut, beraz: Pablo Gorostiaga, Laudioko Alkate txit langile eta zintzoa, bere herritar guztiek –PPko frankistak salbu, noski- errespetatua eta maitatua, Jose Luis Elkoro bezala, EGINeko administrazio-kontseilukide izateagatik urte luzetarako Inkisizio espainolaren ziegetara kondenatua: betor bera ere etxera, lehenbailehen. Mila esker.

]]> https://elearazi.eizie.eus/2014/12/24/prousten-itzulpenaren-aurkezpeneko-hitzak/feed/ 0 https://elearazi.eizie.eus/2014/04/07/infernuko-mojak-eta-a-wall-is-a-screen/ https://elearazi.eizie.eus/2014/04/07/infernuko-mojak-eta-a-wall-is-a-screen/#comments Mon, 07 Apr 2014 10:45:43 +0000 http://elearazi.org/?p=2686 (Irudia: A Wall Is A Screen, Hanburgo)

Kaixo ‘Elearazi-zale’ guztioi!

Galder naiz, orain dela lau aste Danelek eta Garazik jaurti zuten amuari koxk egin dion arrainetako bat. Euskal itzulpengintzaren inguruan komunitatea sortzeko beharraz aritu zitzaizkigun elearazi.org webgunearen bigarren urtemugan, eta halaxe izan behar dela uste dut nik ere, komunitatearen bidez eztabaidari eta sorkuntzari ateak ireki behar dizkiogu eta zentzu horretan Elearazi gu guztion arteko topagunea izan daiteke. Ni neu ere, norabide horretan ahaleginduko naiz ekarpena egiten.

Nire burua aurkeztu asmoz, zer esan… Itzulpengintza eta Interpretazio ikasketak amaitu nituen iaz Gasteizen, eta hori izan da hizkuntza eta itzulpengintzaren mundu honetan murgiltzeko lehendabiziko pausua. Orain dela hilabete batzuk, beste askok bezala, etorkizuna, lana eta inspirazio bila atzerrirako bidea hartu nuen. Orain Bremenen bizi naiz, Alemanian, eta Elearazi, herrimina sendatzeko botika gisa erabili nahi dut. Garazik eta Danelek hemen ikusi, irakurri, eta bizitzen ditudanak zuekin konpartitu eta euskarara ekartzeko aukera eman didate eta zuen baimenarekin horri ekingo diot!

‘Lehen posta’ lehen muxuaren urduritasun berarekin bizi izan dut, hasiera izaten baita beti zailena. Baina tira, gaur ekartzen dizuedan bideo honen testuinguruan jarri nahi zaituztet. Iazko azaroan Kassel hirian ospatzen den Dokfest dokumental eta bideo festibalean izan nintzen. Bertan, A Wall Is A Screen Hanburgoko kolektibo gaztea ezagutu nuen. Izenak oso ongi deskribatzen du euren filosofia: pareta bat pantaila bat da. Arratsaldeko 20.00etan Kasseleko tren geltokian zen zita. Ehunka pertsona gerturatu ginen eta kolektiboari buruzko azalpen batzuk eman ostean saioari hasiera eman zioten. Bi orduz Kasseleko eraikinen hormetan Film akademia ezberdinetako ikasleek eginiko bideo motzak ikusi genituen. Proiektore indartsu bat eta bozgorailu batzuk, besterik ez. Aurrez aukeratutako hormetan proiektatu zituzten bideoak, eta proiektatzen zuten lekuarekin lotura zuten filmak ikusten genituen. Ideia sinplea bezain polita iruditu zitzaidan, apurka-apurka indarra hartzen ari zen ekimena zela azaldu zuten, eta nazioarteko zein bertako arte eskoletako zuzendari gazteek egindako bideoak proiektatzen zituztela. Gau horretan ikusi genuen bideoetako bat ekarri nahi dizuet gaur: Baden-Württemberg Film eskolako Roland Petrizza (1983) zuzendariaren Infernal nuns (Infernuko mojak). Bideoa trailer faltsua da, existitzen ez den film baten trailerra alegia, eta Petrizzak bere ikasketen graduazioan aurkeztu zuen 2011. urtean.

Beraz, momentu batez, kale ilun batean imajinatu beharko duzue zuen burua, beste ehunka pertsonarekin batera zaudete, hotza egiten du eta proiektorea eliza baten horma batean proiektatzen hasi da. On egin!

A Wall Is A Screen kolektiboari buruzko informazio gehiago: http://www.awallisascreen.com/

Eta Infernal Nuns bideoari buruzko informazio gehiago: http://www.infernalnuns.com/

Lau hamarkada daramatza UEUk euskal unibertsitatearen alde lanean, bideak urratzen. Halaber, aurten 41. urtea du erakundeari herritarren artean sona gehien eman dion egitasmoak: Udako Ikastaroak. Argitalpen-zerbitzua, urte osoko ikastaroak eta graduondoak ere eskaintzen dituzten arren, batik bat ekainaren amaieran eta uztailaren hasieran forma hartzen duen lan nekaezinaren bitartez ezagutu/tzen dugu askok. Iaz izandako esperientzia ederraren ostean (I eta II) gu ere zerbait prestatzeko harrarekin gelditu ginen, eta gehienetan esaneko pertsonak garenez “Itzulpenaren teoria eta jarduna: bideak urratzen” 12 orduko ikastaroa antolatu dugu Garazi Arrula, Danele Sarriugarte eta Garazi Ugalde elearazleon artean.

Gure helburua? Edo oro har ikastaroarena, itzulpengintzako ikasketen eremuan sumatzen ditugun hutsune batzuk asetzea da. Alde batetik, itzulpenaren teoriaren baitan azken urteotan jorratu diren ikerketa ildoen berri ematea, etorkizuneko ikertzaileei abiapuntu bat eskaintze aldera. Bestetik, itzultze jardunari dagokionez, ezohikoak/periferikoak diren generoen itzulpena aztertzea eta praktikan jartzea, ikasketetan lantzen ez diren esparruak, edo lantzekotan oso modu axalekoan lantzen diren esparruak jorratuz. Post honetan informazio ugari topa dezakezu ikastaroaren data, matrikula-epe, egitarau eta gisako kontuei buruz.

Eta noski, izena emateko edo bestelako zalantzak argitzeko, ikastaroaren UEUko webgunera jotzea besterik ez duzu. Animatu, eta nahi adina zabaldu!

Itzulpenaren teoria eta jarduna: bideak urratzen

Hasiera-data: 2013(e)ko uztailaren 10a
Amaiera-data: 2013(e)ko uztailaren 11a
Tokia: Baiona – Baionako Unibertsitatea IUT
Nola heldu: http://www.tagzania.com/pt/baionako-unibertsitatea-iut/
Ordutegia: Astean zehar. 9:00-12:30/14:30-17:00

Izaera: Presentziala
Ordu kopurua: 12.00 ordu
Matrikula-epearen hasiera: 2013(e)ko maiatzaren 13a
Matrikula-epearen bukaera: 2013(e)ko uztailaren 1a

Helburuak

Itzulpenaren teoriaren baitako ikerketa ildo posibleak ezagutaraztea.
Ezohikoak/periferikoak diren generoen itzulpena aztertzea eta praktikan jartzea.
Itzulpenaren inguruko hausnarketa bultzatzea.

Edukiak

Teoria feministak itzulpengintzan.
Itzulpenaren teoria euskal itzulpengintzara aplikatua.
Diskurtso postmodernoak eta teoria postkolonialak itzulpenean.
(Auto)zuzenketa.
Poesia itzulpena.
Testu dramatizatuen itzulpena.
Itzulpenaren kanona eta kritika.
Kultura (guretzat) arrotzen itzulpena eta taldean itzultzea.

Egitaraua

2013-07-10

09:00-09:30      Sarrera eta aurkezpena.

09:30-11:00       Itzulpengintza eta feminismoa. (Bakartxo Arrizabalaga)

11:30-12:30       Itzulpengintzaren teoria euskal itzulpengintzara aplikatua. (Ibon Uribarri Zenekorta)

14:30-15:45       Finlandia itzultzen: kultura (guretzat) arrotzetako literaturak euskaratzearen erronkak. (Joseba Ossa)

15:45-17:00       Testu dramatizatuen itzulpena. (Jose Luis “Txiliku” Aranguren)

2013-07-11

09:00-11:00       Itzulpenaren boterea eta erresistentzia-ahalmena: teoria postkolonialen ekarpena. (Aiora Jaka)

11:30-12:30       Zuzentzaile baten barne-ahotsa. Saio praktikoa. (Fernando Rey Escalera)

14:30-15:45      Itzuli eta ibili munduan: poesia itzultzeaz. (Itxaro Borda)

15:45-17:00      Mahai ingurua: Literatur (itzulpenaren) kritika eta kanona. (Mikel Garmendia Ugarte, Itxaro Borda, Hedoi Etxarte)

Metodologia

Alderdi batzuk teorikoagoak izanik (goizekoak bereziki), hizlariek hartuko dute gaia aurkezteko ardura. Tailerretan, aldiz, praktika izango da helburua. Hizlariak generoa /gaia aurkeztu eta taldeka lan egitea da asmoa, praktikaren bidez genero/gai bakoitzaren berezitasunak gertutik ezagutu ahal izateko.

Nori zuzendua

Itzulpengintzako ikasleei, irakasleei, itzultzaileei, literatur-kritikariei edota arlo horietan interesa duen orori zuzendua.

***

Irakurle, izan zaitez ongi etorria Kontrapasera, zuen etxera, euskal letren errepublika txiki honetara. Gaur, gurean, Danele Sarriugarte dugu, “Mamuak” izeneko proiektuarekin aurtengo Igartza sariketaren irabazle dena. Behar-beharrezkoak ote dituzte egungo idazle hasiberriek sariketak, bekak, eta halakoak aurrera egiteko? Zer ote dute gazteek literaturaren lurraldeari eskaintzeko? Euskal literaturaren plazan zer aurkitu duen eta zer erantzun, zer dardara, ze gustu bilatzen dituen jakin nahian helarazi dizkiogu honako galdera xume bezain jakingarri hauek gonbidatuari. Horiexek gaurko menuaren osagai nagusia. Eskerrik asko gurekin egoteagatik, Danele Sarriugarte, eta segi horrela, gogor.

Zer deitu behar zaitugu orain, idazle edo itzultzaile?

Zuk nahi duzun moduan deitu nazakezu, bonbon.

Zer burutaziori egin zenion kasu sariketara aurkezteko?

Ez dakit ba, klima aldaketak eragindako hego haizeren bati ziurrenik. Dena dela, ziur esan dezakedana da ez nuela aintzat hartu kazetari eta itzultzaileen galdera deserosoei erantzun beharko niela…

Orain esanen didazu saria ez zenuela inondik inora espero eta oraindik ere lanak dituzula sinesten…

Kar kar. Ba bai, topikoari men egingo diot eta horixe bera esango dizut: ez nuen espero eta ezin dut sinetsi. Izan ere, Elgoibarko jaien amaiera inguruan eman zidaten berria eta ni garaian etxetik urrun xamar nengoen, traumatuegi nire blogkideak ez ninduelako nire egunean zoriondu eta baita ere elgoibartar ororentzat urteko egun garrantzizkoenetakoa den txiki eguna galdu nuelako, edaten hasi nintzenetik lehendabizikoz. Bi gertakizun horiei aurre egin arte, ezingo diot Igartzarena asimilatzeari heldu.

Ejem… Azken urteotan gazte aunitz ateratzen dira gisako sariketetatik, agian bestela baino gehiago. Zer pentsatu behar dugu, bestela ez zirela aterako (literaturaren plazara)?

Ez dakit sariketarena errazagoa den, baina dudarik gabe erosoagoa da, parte hartzaileek “soilik” lagin bat eta azalpena bidali behar dutelako, eta irabaztekotan sari ekonomiko nahiko majoaz gain (batez ere gazte batentzat) lana argitaratuko denaren ziurtasuna izango dutelako. Bestela aterako liratekeen ala ez ezin jakin, jada sariarekin atera badira kabalistikan ibiltzeak ez du merezi. Izan ere beste aldetik ere galdetu baitaiteke: sariketak duela urte gehiago ezarri izan balira, orduan egun zaharragoak baina garaian gazteak zirenek zer egingo zuketen? Eskuizkribuak argitaletxera bidali ala sosen eta argitaralpen ziurtatuaren alde egin?
Dena den, sariketek gehienbat literaturaren plazara SARTZEKO balio dute, esango nuke sariaren ostean datorrela garrantzitsuena eta zailena, hau da bertan jarraitzea eta zeure arkupetxoa eraikitzea.

Zer adierazi nahi duzu nobelarekin? Ezagutzen zaituen irakurleak Danele biluzi bat aurkituko al du?

Nobela krisi edo egoera aldaketa bortitz batekin hasten da, kasu honetan maitasun-harreman baten amaiera. Pertsonaia nagusiak orduan harreman osoa birgogoratuko du, hori baldintzatu duten mamu edo obsesio pertsonalei arreta berezia emanez. Neurri batean edo bestean pertsona guztiok dauzkagun neurosiak dira liburuaren gai nagusia.
Esango nuke ezagutzen nauten gajoak nahiko ohituta daudela Danele biluzia aditzera eta gai eta ideien aldetik betiko berbajarioa aurkituko dutela, hori bai, idatzizko hizkuntzaren galbahe estilistikotik igarota, hau da, beste euskalkietako hitz potoloago eta mendeko perpausekin dotoretuta eta s eta z soinuak bereizteko moduan idatzita. Agian kuriosoenek errealitatearekiko paralelotasunak eraiki nahiko dituzte, baina azpimarratu dezadan fikziozko lana dela.

Kuriosoenek edo morbosoenek… Baina, esadazu, zer da mamuagoa: epe hertsi batean eleberri bat burutu beharra edo gure herriko literaturaren “plazan” sartzeko prestaketa psikologikoa?

Kar kar berriz. Planteatu didazun azken galdera horrek mamuak-en bigarren zati bat idazteko bazka emango dit agian, ikusiko dugu. Oraingoz eta badaezpada, ia-ia helikopteroz bakarrik aurkitu daitekeen txoko batera noa lana burutzera, eta Durangoko Azokara agertzekotan inkognitoan joango naiz.

Azken galdera, Danele… Irribarre eginen duzu biografiako argazkian?

Hori nire agentearekin eztabaidatu behar dut.

***

Igartza sariketaren harira Daneleri egiten dizkioten beste elkarrizketa profesional eta aspergarriagoak irakurri nahi badituzue, hauek estekak (agertu ahala azpian gehituko ditugu):

Sariaren berri

– Danele Sarriugartek irabazi du Igartza saria, ‘Mamuak’ nobela proiektuarekin – Berria

– Danele Sarriugarteren «Mamuak» eleberri proiektuak irabazi du aurtengo Igartza saria – Gara

– Danele Sarriugarte elgoibartarrak irabazi du Igartza Saria – Diario Vasco

– Danele Sarriugartek jaso du aurtengo Igartza literatur beka – Barren

– Danele Sarriugarte XV. Igartza Sariaren irabazlea – Nontzeberri

Elkarrizketak

– “Azken sei urteotan beka emakumeentzat izan bada, agian lan txukunagoak aurkeztu ditugulako izango da” – Noticias de Gipuzkoa

– “Helburu estetikoetarako, ezin hobea iruditzen zait intentsitatea” – Elkar-en bloga

– “Igartza saria aukera paregabea da edozein idazle gazterentzat” - Hitzen Uberan

– Elkarrizketa Goierri Telebistan, sari-banaketaren aurretik. – Goierri TB

– Elkarrizketa Euskadi Irratiko Arantxa Iturberen saioan. – Euskadi Irratia