Hemendik aurrera bi hilabetean behin (gutxi gorabehera) kolaboratuko dut Noticias taldearen Ortzadar gehigarriarekin. Liburu-kritikak idatziko ditut. Lehen fruitu hau urriaren 26ko alean argitaratu zen.

EZ DA NORMALA

Izenburua: Genero-ariketak

Argitaletxea: Edo!, 2013

Hainbat egile

Kritika hau ez da kritika normal bat, ezin du izan, liburu hau berau ez baita liburu normal bat, ezpada gure jendartea markatuko duen mugarri bat. Txoko honetan estreina idazten dudan egunerako, beraz, ezinezkoa zitzaidan liburu hau ez zen beste edozein obra aukeratzea, jakin badakidan arren aise egoki diezadaketela autobonbolariaren etiketa, hain eskarlata gurean; izan ere, (#NorbaitekEsanBeharZuenHortazHobeNikEgitea) nik neuk euskaratu dut Judith Butlerren artikulu bat bildumarako. Hala ere ez dut uste eremu labainean nabilenik hemen, nire ekarpena mugatua eta partikularra izan zelako eta liburua ia osatuta zegoelarik egin nuelako.

Hori argi utzita, berriz diot: liburu hau ez da normala, eta esamolde jakin hori erabili nahi dut, hori baita zenbait alorretan askatasuna hertsatzeko erabiltzen den arma eraginkorrenetako haatik ezin sotilagoetako bat, bigarren pertsonan adierazita: zu ez zara normala; zenbat aldiz izan da iltzatua liburuak akorduan dituen ikusezinen azaletan?

Ez, liburu hau ez da normala, bazen garaia. Gure herriko tradizio feministaren indarra antzemanezina zen euskarazko apalategietan, eta Genero-ariketak gabezia hori estaltzeko urrats bat da. Isa Castillo Etxano eta Iratxe Retolaza apailatzaileek liburuko atalen antolamenduan 3 pausotako bilakaera irudikatu nahi izan dute, teoria feministak zergatik eta zertarako sortu diren ulertzeko ezinbestekoa: gorputza, ispilua, pentsamendua.

Hasteko, hor dago gorputz ez-normala, ez-onargarria, ez-younameit, guk geuk markatutako muga zurrunen kontra bizitzen saiatzen, liburuan islatuta: superwoman lirain eta gizon alfen eredu ideala (eta faltsua) zorrozki eraitsia (Virginie Despentes); gela bat norberarena lortzeko borroka, eta ohartarazpena, zulo fisikoa bezain garrantzizkoa baita buru barruan gordetzea norberarentzat espazio aske bat, besteei orduka baino aloka ez dakiekeena (Itziar Ziga), drag king tailerren bitartez gorputza eraldatzearen iraultza (Ainhoa Güemes).

Hor dago ispilua, gero, errepresentazioaren ikurretan ikur, geure gorputzaz pentsatzeko haurtzaroan igarotako lehenengo ate: posizio ikusezinenak feminismoaren subjektuan txertatzearen garrantzia –bereziki argigarria putaren posizioaz egiten den zehaztapena– (Medeak); gizon-emakume dualismoa leherrarazteko oihua (manifestu transfeminista); komunen arkitektura desnaturalizatua (Beatriz Preciado); frankismo garaiko kasuen berreskuratzea (Raquel (Lucas) Platero).

Hor dago pentsamendua, senti eta nabaritutakoak analizatzeko lanabes: gorputz politiko feministen bideak (Mari Luz Esteban), queer teorien sorrera-testuingurua (Javier Sáez), queer pentsamenduaren hastapenak (Judith Butler).

Hor dago hori dena, eta askoz gehiago, orri-arte hau erreminta-kutxa bat baita, iradokitzen dizkigun ideiek gure etorkizuneko eztabaidak elikatuko dituzten heinean. Hizkuntzaren aldetik ere bada baliabide-emaile, bukaeran glosategi bat osatu baitu Amaia Alvarez Uriak, dagoeneko ari dena fruituak ematen (Kattalin Minerren proposamena: queer=zernahi).

Ez, liburu hau ez da liburu normal bat. Bada, ordea, irakurgai hausnarrarazle barne-kontraesan-azaleratzaile ezin aproposago bat, guztiok garen zera ez-normal horientzat.

]]> https://elearazi.eizie.eus/2013/10/29/ez-da-normala/feed/ 0 https://elearazi.eizie.eus/2013/10/17/ikusezina-ikusten-ikasten-2/ https://elearazi.eizie.eus/2013/10/17/ikusezina-ikusten-ikasten-2/#comments Thu, 17 Oct 2013 08:08:59 +0000 http://elearazi.org/?p=2165 Ekainetik kalean den arren, joan zen astera arte ez zuten aurkeztu Genero-ariketak. Feminismoaren subjektuak artikulu-bilduma Edo! argitaletxekoek. Hernanin egin zuten, Biteri kultur etxean, eta liburuaz aritzeko ez ezik, galera-asmorik gabeko argitaletxe berezi horren urteurrena ospatzeko ere baliatu zuten aukera. Okasioak merezi zuelako, hainbat parte-hartzailek girotu zuten ilunabarra, lepo egindako aretoan, eta saioaren aurretik garagardotxo bat hartzeko astia izango zutela pentsatu zuten despistatuek azken lerroak baino ez zituzten libre aurkitu 19:30ean ozta-ozta ailegatu zirenean.

Abiadura handiko lanik ez

Isa Castillo Etxano eta Iratxe Retolaza bildumaren apailatzaileek hartu zuten hitza lehenik. Liburuak Edo! argitaletxearen printzipioetako askorekin bat egiten duela azpimarratu zuten. Batetik, su txikian egositako lana da (abiadura handiko lanik ez!), 3 urte pasa dira egitasmoari ekin ziotenetik, Castilloren ideia bati tiraka. Bestetik, talde-lan ikaragarria dago liburuaren atzean, hainbat autore, irudigile, itzultzaile eta zuzentzaileren borondatezko lanari esker atera baita aurrera. Esker oneko hitzak izan ziren haientzat. Castillok eta Retolazak argi zuten hasieratik aurkezpena Hernanin egin behar zutela; izan ere, oso liburu hernaniarra izan da hau hasieratik. Hernaniko irakurle-taldeetan azaleratu ziren transfeminismoaren gaira hurbiltzeko gogoaren lehen haziak, eta hainbatetan aipatu zen ez zela euskaraz testurik urrats hori gauzatu ahal izateko.

Gainera, liburua Amaia-Aimar Elosegi hernaniar gazteari dago eskainia, bere buruaz beste egin zuena 2007an. Sexu-aldaketa prozedura bati ekin zion lagun zein senideen babesarekin; edonola ere, egoerak eta egoeraren inguruko hainbat gauzek sufrimendu latza eragin zioten, eta horiekin amaitzea erabaki zuen, aske. Bultzatzaileek liburua prestatzen ari zirela izan zuten Amaia-Aimarren ibilbidearen berri. Hasieratik garbi zuten feminismoaren ideiak eta proposamenak testuinguru historiko zehatz batean kokatu behar direla, egoera errealei aurre egiteko asmoa duen pentsamendua baita, ez abstrakzio hutsa larruzko besaulkietan gustura eserita irauteko. Hori zuzenean lotzen da Amaia-Aimarren kasuarekin; izan ere, zertarako behar dugu feminismoa? Hori bezalako egoerei aurre egiteko, saihesteko, errepika ez daitezen. Retolazak eta Castillok bihotzez eskertu zioten Elosegi sendiari haiek agertutako eskuzabaltasuna eta prestutasuna. Horrez gain, zuzenketa bat egin nahi izan zuten: liburuan bestela dioen arren, Amaia-Aimarri omenaldia Hernaniko Berdintasun Kontseiluak sustatu zuen, ez Udalak. Hain zuzen ere, Maialen Lujanbiok hitzordu hartarako berariaz prestatutako bertsoen azken lerroak ematen dio izenburua gure gaurko kronika honi.

Honenbestez, bakean uzten zaituztegu aurkezpenean gertatu zirenez gozatzeko.

 Gorka Setien

Hernanin sustraitutako poeta eta irudigileak egin du liburuaren azal ederra. Horren irakurketa poetikoa eskaini zigun ekitaldian.

Kattalin Miner

Kattalin Miner Medeakeko kidearen hitzak Amaia-Aimarrentzat.

King Kong neska

Duela zenbait hilabete hizpide izan genuen Virginie Despentesen obra oinarri hartuta bakarrizketa prestatu zuen Josune Monton aktoreak. King kong guztientzat.