Hameera Muhammed

Muhammed Khashman, Turkian errefuxiatua den negozio gizona, 45 urte, arrebak adoptatu zuen alabari buruz.

Hameera 1982an jaio zen, bere aita auto istripuan hil eta hiru hilabetera. Amak zailtasunak zituen lau seme-alabek sortzen zituzten gastuei bere kabuz aurre egiteko. Nire arreba Hameeraren amaren laguna zen, eta haurra adoptatu eta Kobanen bere zortzi seme-alabekin batera hezitzeko eskaini zuen bere burua. Hameera umore oneko pertsona alaia zen, eta 18 urte bete zituenean Kobaneko taxi-gidari batekin ezkondu zen.

Orain dela bi urte Hameerak seme gazteena erditzen zuen bitartean, frankotiratzaile batek bere senarra hil zuen Alepora bidaiatzen ari zen bitartean. Siriako armadak errebeldeen kontra Alepon izan zuen gatazka latzaren ondorioz, Hameerak hiru egun behar izan zituen bere senarraren gorpua berreskuratu ahal izateko. Hameerak zailtasunak izan zituen bere bost seme-alaben gastuei aurre egiteko. Egunero bere senarrak zuen behi baten esnekiak saltzen zituen, eta horretaz gain, gurasoek ematen zizkioten diru-laguntzak baino ez zituen. Aitaginarrebak bere etxeko gela bat eskaini zien baina Hameerak ez zuen bere etxea utzi nahi izan. Hainbat liskarren ostean, aitaginarrebak bere bost seme-alabak etxera eraman zituen eta Hameerak bere gurasoen etxera joan behar izan zuen bizitzera.

Seme-alabak galtzea mingarria izan zen Hameerarentzat. Semerik gazteena ikusi nahi zuen bularra eman ahal izateko baina aitaginarrebak ez zion uzten. Hameeraren ama liskarra konpontzen ahalegindu zen, baina ez zuen lortu. Seme-alabekin batzeko zuen desiraren ondorioz Hameerak depresioa pairatu zuen. Iragan irailean ISIS eta Kobaneko borrokalarien arteko gatazka areagotu zenean, Hameeraren familiak Turkiarako muga zeharkatu zuen, beste milaka familiek bezala. Izua eta beldurraren ondorioz, Hameeraren amak ez zuen aukerarik izan bere bederatzi seme-alabek berarekin alde egin ote zuten egiaztatzeko. ISISeko soldaduei aurre egiteko Hameera Kobanen gelditu zela esan zion alaba zaharrenak amari Turkiako kanpamentura heldu zirenean. Hameerak erresistentziara lotzeko erabakia hartu zuen.

Astebete beranduago barkamen eske deitu zion amari. Bere ustez, Kobaneko erresistentziarekin bat egin eta ISISen aurka borrokatuz gero, aitaginarrebak iritziz aldatu eta seme-alabak ikusten utziko zion. ISISen kontrako borroka batean sorbaldan eta eskuan zauritu zutela esan zion amari. Amak Turkiara joateko erregutu zion, ondo prestatuta ez egoteaz gain, gerra ez zela jokoa, eta gainera gizonen kontua zela, ez emakumeena.

Turkian Eid al-Adha (sakrifizioaren festa) ospatzen ari zirenez, nire arreba eta familia bisitatzera joan nintzen kanpamentura. Telefono bidez Hameerarekin hitz egiten ari ziren, eta hobeto egon arren haurrak zein familia faltan botatzen zituela esan zion amari. Amak Turkiara bueltatzeko eskatu zion berriz, borrokak geroz eta latzagoak ziren eta kezkatuta zegoen. Ezingo zuela telefonoz gehiago hitz egin erantzun zion Hameerak.

Hamar egun beranduago, Hameeraren ahizpak dei bat jaso zuen. Hizlariaren arabera, Hameera eraikin batean beste bost borrokalarirekin batera ezkutatzen ari zela mortero batek eraikina lehertu zuen. Leherketak sei kideak hil zituen. Eraikina ISISen eskuetan zegoen eta borrokalari guztien gorpuak bertan zeuden.

Hameeraren amak hiletak ospatu nahi izan zituen kanpamentuan eta bertan martiri gisa omendu zuten. Egunen batean gorpua berreskuratzeko esperantza du amak, Kobanen ehortzi eta seme-alabek bere amaren hilobia bisitatzeko aukera izan dezaten.

Shireen Taher

Mustafa Taher, 30 urte, abokatua eta kurduera irakaslea bere arrebari buruz.

Siriako iraultza hasi eta hilabete batzuetara, Siriako herri kurdu gehienetan kurduera irakasteko baimena eman zuen Siriako erregimenak. Hiri horien artean nire jaioterria zegoen, Kobane. Nire arreba Shireenek 19 urte zituen eta ustez ingeles literatura ikasketak hasi behar zituen Damaskoko Unibertsatean 2012ko udazkenean, baina Sirian hedatu zen indarkeriaren erruz ezinezkoa zen Kobane eta hiriburuaren artean bidaiarik egitea. Unibertsitatean hasteko aukeraren zain zegoen bitartean, Shireenek kurduera ikasi zuen Kobanen. Gure 11 anai-arreben artean, ni nintzen Shireenek gertuen zuena. Neba-arrebak izateaz gain, adiskideak ere baginen. Sentibera izateaz gain festak eta kirola maite zituen. Bartzelona futbol taldeko zale sutsuak ginen. 2010eko Mundu Kopa Johannesburgon izan zenean, Damaskon egiten nuen lan abokatu gisa, eta Shireen bertaraino etortzen zen parke zabaletan egiten zituzten futbol partiduak elkarrekin ikusteko. Shireenen kurduera irakaslea Vian deitzen zen, 29 urte zituen eta Kurdistango Langileen Alderdiko (PKK) borrokalaria zen. Shireenek emakume harengandik jaso zuen bere adorea. Vian 2012ko uztailaren 26an erail zuten Siriako Tel Abyad hirian Jabhat al-Nusrako kideen aurkako borroka batean (Al-Qaedarekin lotura duten jihadista siriarrak), eta Kobaneko herritarrentzat egun goibela izan zen hura. Vian martiria goresteko ospatu zen hiletan, gure aitak bere pistola zaharra eman zion Shireeni eta irakaslearen bideari jarraitu eta borrokalari bihurtzeko esan zion. Nire ama ez zegoen ados. Kobane askatu eta irakaslea mendekatzeko asmoz, Shireen Herriaren Babeserako Unitateetara (YPG) batu zen. Shireenek izena eman izan ez balu, nik egingo nukeen.

Handik gutxira, Irak eta Siriako Estatu Islamikoa (ISIS) Kobane erasotzen hasi zen. Erasoak 2012ko azaroaren 11n hasi ziren Gurutze Gorriaren gunearen aurkako bonba-auto batekin. Nire aita, 67 urtekoa, eta bere lagun bat ondoan zeuden eta eztandak hil zituen beste 12 martirirekin batera. “Betidanik uste nuen nire aita martirien aita izango zela, baina sekula ez ni martiri baten alaba izango nintzenik”, esan zuen Shireenek haren hiletan. Gure aitaren heriotzak bere nahia bete eta borrokalari bikaina izateko adorez bete zuen Shireen. Batez ere gorputegira joan eta aitaren gorpua ikusi genuenean. Eztandak eragindako kalteen eraginez oso zaila zen hura identifikatzea. Gertuko lagunak galdu izanaren ondorioz Shireen lur jota zegoen. Ezin zituen aitaren eta irakaslearen heriotzak gainditu. Bizitzak zentzua galdu zuen Shireenentzat. Egunak igarotzen zituen eremu militarrean entrenatzen, bertan hainbat arma kontrolatzen ikasi zuen: Kalashnikovak, suziri bidezko granadak eta esku-granadak. Bere entrenamenduak bi urte iraun zituen, eta tarteka bisita egitera etortzen zen. Kobaneko kanpoaldean dagoen eremu militarrean eman zuen denbora luzean bere izaera erabat aldatu zen, nik ezin nuen sinetsi. Lehenago, makillaje asko erabiltzen zuen eta lepoan Bartzelonako ikur bat zeraman. Ezin ditut bere eskuak eraztun edo eskumuturrekorik gabe imajinatu. Lehenago perfumeek zein kosmetikoek betetzen zuten zorroa bonba eta balaz beteta zuen orain. Kobaneko biztanle gehienek egin zuten modu berean  ama eta arrebak Turkiara eramateko hautua egin nuen egunean, amak Shireeni deitzeko eskatu zidan. “Kobanetik alde egiten baduzue, ez zara sekula berriro nire ama izango”, esan zion amari. Hiru egun beranduago Shireenek hiritik alde egiteko eskatu zion amari, ISISeko soldaduak hirira gerturatzen ari baitziren.

Shireen Kobaneko mendebaldeko kanpamentu batean zegoen ISISeko soldaduak bere arma eta tanke astunekin hirira sartzeko ahaleginak egiten hasi zirenean. Kurdistango erresistentziaren arma arinekin aurrerapen hura eteten ahalegindu zitezkeen, baina ezingo zituzten betiko geldiarazi. Shireen Kurdistango irratiko egoitzaren ondoko lubaki batean zegoen ezkutaturik. Martiri bihurtu baino bost ordu lehenago deitu nion Turkiatik. “Ez kezkatu, bizirik nago”, esan zidan. Nire beste arreba erizaina zen Kobaneko ospitalean, eta arratsaldeko zortzietan deitu egin zion hilik ote zen beldur zelako. Shireenek gehiago ez deitzeko eskatu zion, borroka lazten ari zela-eta mugikorretik ezingo baitzuen gehiago hitz egin. Entzun genuen ISISek eraso gogorra egin zuela Kobaneren aurka. Gaueko hamarretan arrebaren telefono-dei bat jaso genuen. Gizon baten ahotsa zen. Shireenen familiarekin hitz egiten ari ote zen galdetu zuen. Nire arrebetako batek baietz esan zion. ISISek Shireen akatu zuela eta bere buruaren bila joateko erantzun zion gizonak. Nire arrebak nire amarekin hitz egin aurretik, ISISeko soldaduak amari deitu zion Turkiara, eta Shireenek berarekin hitz egin nahi zuela esan zion. Nire amak telefonoa hartu zuenean, gizonak bere alabaren buruaren bila etortzeko esan zion. Amak konortea galdu zuen eta ospitalera eraman behar izan genuen. Gerra frontean zeuden Shireenen lagunei deitu genien. ISISek Shireen eta beste bost emakume erail zituela esan ziguten. Kobanera itzuli nintzen Shireenen gorpua hartzera, baina haren lagunek esan zidaten gorpua ISISekoek zeukatela eta ezinezkoa zela hil zuten auzoan sartzea. Turkiara bueltatu nintzen beste arrebarekin, krisi bat izan zuen eta ez zuen Kobanera bueltatu nahi. Haren heriotza familiarentzat lazgarria izan bazen ere, harro gaude Shireenez eta bizitza Kobane defenditzen eman duten bere lagun guztiez.

Urriaren 5ean Estatu Islamikoko soldaduek Suphi Nejat Ağırnaslı itzultzaile eta gerrillaria hil zuten Kobanên. Jatorriz turkiarra bazen ere, ikasketak amaitu eta muga zeharkatu zuen YPG eta YPJ taldeetako gerrillariekin batera borroka egiteko. Cihan Tekay kazetariak artikulu bat idatzi zuen Jadaliyya.com atarian bere omenez, eta horixe da hilabete honetan ekartzen dizuedana. Jatorrizkoa hemen.

Suphi Nejat Ağırnaslıren oroimenez.

(by Cihan Tekay)

2014ko urriaren 5ean gure lagun eta kamarada galdu genuen, Suphi Nejat Ağırnaslı soziologo, itzultzaile, idazle eta iraultzailea. Nejat Turkiako eta Ipar Kurdistango Alderdi Marxista Leninista Komunistan (MLKP) eta Kobaneko Herriaren Babeserako Unitateetan (YPG) borrokan ari zela hil zuten, goian bego.

Suphi Nejat Ağırnaslı 1984ko irailaren 22an jaio zen. Bere familia Turkiakoa zen, baina arrazoi politikoak medio Alemaniara erbesteratu behar izan zuen, eta horren ondorioz, Nejatek bertan pasatu zituen bizitzako lehen urteak. Alemanian egindako azterketetan nota altuak lortu zituen arren, unibertsitate ikasketak Turkian egitea erabaki zuen. Marmarako unibertsitateko Soziologia Sailean ikasten hasi zen, baina bertako Göztepe campusean ohikoak diren presio politiko eta eraso faxisten eraginez, campusa utzi behar izan zuen. Bere lorpen akademikoei esker, Turkiako hezkuntza erakunde ospetsuenetako batean sartzea lortu zuen, Boğaziçi Unibertsitatean alegia. Boğaziçin Soziologian lizentziatu ostean masterrarekin hasi zen, eta tesia Istanbulgo Tuzla auzoko ontzioletan gertatutako “istripuei” buruz idatzi zuen (ehunka langile hil ziren gertaera haietan). Diseinu grafiko zalea zen eta unibertsitate garaian kartel ugari egin zituen Boğaziçiko ikasleek antolatutako ekintzak aditzera emateko.

2011n KCK operazioen baitan atxilotu zuten; bere kontrako jazarpenaren froga gisa, ordenagailuko disko gogorra eta klaseetako ordutegiak aurkeztu zituzten. Boğaziçiko ikasleek atxiloketa honen aurka altxatu eta idatzi baten bidez Nejaten kontrako epaiketaren zentzugabetasuna salatu zuten; Nejat epaituz gero Foucault ere epaitu beharko zutela esaten zuten. Aske geratu zenean Bianet berri agentzia askearen bidez honako hau adierazi zuen:

Sozialista naiz eta ezaguna naiz horregatik. Kurdistango gatazkarekiko elkartasuna adierazi izan dut, baina hori lekuz kanpo dago. Gorriak ikusi behar izan ditut eta horren mezua argia da: Turkian gatazka sozial jakin batzuekin konpromisoa hartuz gero hauxe da zurekin egiten dutena, bost axola zaie lan politikoa edo intelektuala egiten duzun. Turkian Kurdistanekin konpromiso politiko edo intelektuala hartzen duten sozialista eta liberalak sorgin ehiza baten mende daude.

KCKri buruzko epaiketak zabalik jarraitzen du.

Nejat langile borrokaren parte zen ere, eta itzultzaile gisa egiten zuen lan. 2012an “Antola daitezke freelance langileak?” izeneko iritzi artikulu bat idatzi zuen Bianeten. Idatzi horretan geroz eta eskasagoak eta malguagoak ziren lan baldintzen inguruan aritzen zen. Bere ustez, beharrezkoa zen antolatzeko modu berri eta anitzak bilatzea: “Imajina dezagun sindikatua baino gehiago den batasun bat; imajina dezagun soilik ekonomikoa ez den batasun kooperatibo zein kolektibo bat; pentsa dezagun kanpotik korporazio diren eta barrutik ongizate komunaren alde egiten duten guneetan, eta ez diezaiegun korporazio bilakatzen utzi”. Nejatek komunismo berri baten aldeko manifestua ere idatzi zuen 2013an, Menkıbe (ipuinak). Azken hori sarean topatu daiteke (turkieraz).

Nejatek kritika gogorrak egin zizkion Turkiako ezker mugimenduari, eta haien artean 2012an Fraksiyon.org atarian idatzi zuen “Sorginaren lapikoan irakiten duten bekatuak” (The Sins that Boil in the Witch’s Brew) da esanguratsuenetako bat. Bertan, Silvia Federiciren Caliban eta Sorgina liburua abiapuntu hartuta, Turkiako ezkerreko mugimenduen kritika zorrotza egiten du. Hauexek dira artikuluaren azken hitzak: “[borroka] komunean parte hartzen duten pertsonak ez dira direnagatik epaitu behar, egiten duten ekarpenaren arabera baizik”. Nejat hil osteko egunetan behin baino gehiagotan errepikatu ziren hitz hauek sare sozialetan (#SuphiNejatAğırnaslı). Bere idatziez gain Nejatek hainbat eleberri itzuli zituen turkierara, besteak beste, We Are Anonymous liburua. Nejat langiletzat zuten hainbat argitaletxek euren doluminak adierazi dituzte Twiterren dagoeneko.

YPGren prentsa guneak Nejaten hilketari buruzko idatzia argitaratu zuen urriaren 13an: “Paramaz Kızılbaş kamaradak gure herriarentzako etorkizun askea eraiki nahian Kobanen egiten ari garen berebiziko erresistentzian parte hartu zuen, eta orain Estatu Islamikoko gure etsaien aurkako borroka ohoretsuan hilezkor bihurtu da.” MLKP alderdiak idatzi bat plazaratu zuen ere, eta bertan lekuko estatu zapaltzaileen zein inperialismoaren aurkako borrokan Nejatek zuen garrantzia azpimarratu zuten: “YPGko gure kideek eraiki zituzten barrikadetara salto egitea erabaki zuenean guda-izen berria hartu zuen (Paramaz Kızılbaş), eta izen horrek ongi adierazten ditu Nejaten pentsamendu eta sentimenduak. Kobanen boluntario gisa aritu eta heriotza gainditzea bera horren adierazpen argienak dira”.

Nejat ezagutzen zuten pertsonetako batzuk bere egunerokotasunaren istorio eta memoriak partekatzen hasi dira ekşi sözlük webguneak sortu duen atal berezi batean. Bertan agertzen diren goraipamenetako batean, Nejat gertutik zein urrunetik ezagutzen genuenon bihotzetara zuzenean hitz egiten diguten esaldi batzuk daude:  “Nejat ez zen inor baino mespretxagarriagoa. Kontrakoa baizik, bera gu baino ehunka kilometro aurrerago zegoen. Bizitza frontera eramatea erabaki zuen, erabaki jakintsu bezain sinplea. Nejatek keinu bat egin zigun Kobanetik, irribarre egin zuen; mezua bidali zigun bere haur-antzeko ahotsarekin, ezin baitzituen “r”-ak ahoskatu… Negar egin dugu. Gauza ona da berari esker negar egin izana, horri esker gure gizatasuna ekarri dugu gogora”.

Nejati maitasun izugarria bagenion ere, Rojavan, Kurdistanen, Turkian eta Sirian erori diren guztien artean beste bat baino ez da. Nejatena bezainbeste ezagutzen ez ditugun beste ehunka historia daude, eskuratu ezin ditugun historiak. Nejaten galerak ezagutzen ez ditugun horien guztien bizitzak gogora ekartzeko ateak zabaltzen dizkigu, berarekin batera eta helburu beraren izenean borrokatu diren guzti horienak, alegia. Horrela, sekula ezagutuko ez ditugun horien historia kontatzeko ezintasuna injustizia ere badela ulertuko dugu.

Suphi Nejat Ağırnaslı hilezkorra da! Argian eta bakean bego.

Narin borrokalari kurduak Kobanetik amari bidalitako gutun hunkigarria dakarkigu gure elearazle batek gaurkoan. Jatorrizkoa hemen.

Ondo nago, ama

Itzultzailea: Maria Colera Intxausti

Ondo nago, ama. Nire 19. urtebetetzea ospatu genuen atzo.

Nire lagun Azadek amei buruzko kanta polit-polita abestu zuen. Zurekin gogoratu, eta negarrez hasi nintzen. Ahots ederra dauka Azadek. Berak ere negar egin zuen, abesten zuen bitartean. Berak ere faltan sumatzen du bere ama, ez baitu urtebetean ikusi.

Zauritutako lagun bat artatu genuen atzo: bi tiro ditu. Bularrean zeukan tiroa seinalatzen zuen, baina jabetu gabe zegoen beste tiro bat zeukala. Saihetsa odoletan zeukan; bendak jarri eta nire odola eman nion.

Kobaneko ekialdean gaude, ama… Kilometro gutxi batzuk besterik ez daude haien eta gure artean. Haien bandera beltzak ikusten ditugu, haien irratiak entzuten ditugu, batzuetan ez dugu ulertzen zer dioten, atzerriko hizkuntzetan aritzen direlako, baina ikaratuta daudela sumatzen dugu.

Bederatzi borrokalariz osatutako taldea gara. Gazteena Resho da, Afrinekoa. Tal Abyaden egon da borrokan gurekin bat egin aurretik. Alan Qamishlokoa da, hango auzo onenekoa, Sere Kaniyen borrokatu da gurekin bat egin aurretik. Orbain batzuk dauzka gorputzean, Avinekoak omen. Dersim da zaharrena, Qandil mendialdekoa, emaztea hil zioten Diyarbakirren eta bi umerekin gelditu zen.

Kobane kanpoaldeko etxe batean gaude. Ez dakigu askorik etxeko jabeei buruz. Argazkietan agure bat ikusten da xingola belzdun gizon gazte baten ondoan, martiri bat izateko itxura du… Beste argazki batzuetan Qazi Mohammad, Mulla Mustafa Barzani eta Apo ageri dira, eta Kurdistanen otomandar garaiko mapa zahar bat.

Ez dugu kaferik izan bolada batean, eta konturatu gara kaferik gabe ere bizitza ederra dela. Egia esateko ez dut inoiz zurea bezalako kafe goxorik hartu, ama.

Hiri baketsu bat defendatzeko gaude hemen. Ez dugu inor hil, alderantziz: gure siriar senide zauritu eta iheslari ugari hartu ditugu geure artean. Dozenaka meskita dituen hiri musulman bat defendatzen ari gara. Indar basatietatik defendatzen ari gara hiria.

Ama, bisitan joango natzaizu borrokatzera behartu gaituzten gerra zikin hau amaitzean. Dersim lagunarekin joango naiz, hura Diyarbakirrera joango baita seme-alabak ikustera. Denok dugu herrimina eta etxera itzuli nahi dugu, baina gerra honek ez daki herrimina zer den. Baliteke ni etxera ez itzultzea, ama. Hala bada, jakin ezazu zurekin egotea izan dela nire ametsa denbora guztian, baina zoritxarrekoa izan naizela.

Badakit egunen batean Kobanera etorriko zarela eta nire azken egunen lekuko izan den etxea bilatuko duzula… Kobaneko ekialdean dago, erdi txikituta dago, ate berde bat dauka frankotiratzaileen bala-zuloez josia, eta hiru leiho. Ekialdera ematen duen leihoan nire izena ikusiko duzu, tinta gorriz idatzia… Leihoaren atzean egon naiz zain, ama, nire azken uneak zenbatzen, leihoko bala-zuloetatik barrena sartzen den eguzkiaren argiari begira…

Leiho horren atzean kantatu zuen Azadek bere amari buruzko bere azken kanta. Ahots ederra zerion “faltan sumatzen zaitut, ama” esatean.

FALTAN sumatzen ZAITUT, AMA.

Zure alaba, Narin.